Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun kapsamındaki şikayet ve ihbarların işleme konulabilmesi için;

Şikayet ve ihbarlar bizzat veya dilekçe ile başvurularak Bakanlığımıza/Başkanlığımıza yapılması; şayet elektronik ortam üzerinden şikayet ve ihbarda bulunulacak ise bunun da Başbakanlık İletişim Merkezi (BİMER)
 üzerinden yapılması gerekmektedir.

Merak ettiğiniz diğer konular için:



Devlet Muhasebesi Genel Yönetmeliği

Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 16/10/2003, No :2003/6334
Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi : 19/11/2003, No:25294
 

BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Hukuki Dayanak, Kapsam ve Tanımlar

Amaç
Madde 1 -
Bu Yönetmeliğin amacı, kapsama dahil kamu idarelerinde; hesap ve kayıt düzeninde saydamlık ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi, mali tabloların zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslar arası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde hazırlanması, raporlanması ve yayımlanmasına ilişkin esas, usul ve ilkelerin belirlenmesidir.

Hukuki dayanak
Madde 2 -
Bu Yönetmelik; Maliye Bakanlığı`nın 20/8/2003 tarihli ve 15558 sayılı yazısı üzerine; İl Özel İdaresi Kanununun 101 inci maddesi, 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanununun 139 uncu maddesi, 1580 sayılı Belediye Kanununun 129 uncu maddesi, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun 26 ncı maddesi, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununun 3 üncü maddesi, 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 11 inci maddesi, 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 14 üncü maddesi ile 4958 sayılı Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununun 24 üncü maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Kapsam
Madde 3 -
Yönetmelik genel yönetim kapsamına dahil genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idareleri, bütçenin transfer tertibinden aldıkları ödeneklerle ve/veya özel gelirleri ile faaliyetlerini sürdüren özel bütçesi olan kuruluşları, döner sermaye ve fonları, sosyal güvenlik kurumlarını ve yerel yönetimleri kapsar.

Tanımlar
Madde 4 -
Bu Yönetmelikte geçen;
Bakanlık: Maliye Bakanlığını,
Saymanlık: Kapsama dahil kamu idarelerinin; gelirlerinin toplanması, giderlerinin hak sahiplerine ödenmesi, nakit ve diğer varlıklar ile emanet niteliğindeki değerlerin alınması, saklanması, gönderme ve iadesi, alacak ve borçların kaydı, takibi ve bunlarla ilgili bütün işlemlerin muhasebeleştirilmesinden sorumlu olan birimi,
Sayman: Saymanlık yöneticilerini,
Yönetmelik: Devlet Muhasebesi Genel Yönetmeliğini,
Genel yönetim: Ülkede yerleşik merkezi yönetim kapsamına dahil kamu idarelerini, yerel yönetimleri ve sosyal güvenlik kurumlarını,
Merkezi yönetim: Genel bütçeli daireler ve katma bütçeli idareler, döner sermaye ve fonlar ile bütçenin transfer tertibinden aldıkları ödeneklerle ve/veya kendi özel gelirleri ile faaliyetlerini sürdüren özel bütçesi olan kuruluşları,
Yerel yönetim: Belediyeler ve özel idareleri ile bunların kurdukları döner sermayeleri
Sosyal güvenlik kurumu: Devlet tarafından yasa ile ayrı bir yönetim birimi olarak kurulan, varlık edinebilen, yükümlülükler üstlenebilen, kendi hesaplarına mali işlemler gerçekleştirebilen ve üye olma ve prim ödemenin zorunlu kılındığı sosyal güvenlik kurumlarını,
Kamu idareleri: Yönetmelik kapsamındaki daire, idare, kurum ve kuruluşları,
Öz kaynak: Genel yönetime dahil kar amacı olmayan kamu idarelerinin varlıkları ile yükümlülükleri arasındaki farkı,
Gelir: Öz kaynağın artmasına neden olan her türlü işlemi,
Bütçe geliri: Kamu idarelerinin bütçelerinde gelir olarak tanımlanan her türlü işlemi,
Gider: Öz kaynağın azalmasına neden olan her türlü işlemi,
Bütçe gideri: Kamu idarelerinin bütçelerinde gider olarak tanımlanan her türlü işlemi,
Muhasebe sistemi: Mali işlemlerin yürütülmesinde, kaydedilmesinde ve raporlamasında kullanılan defterler, hesap planları, iç kontrol mekanizmaları ve muhasebeleştirme süreçlerinin tamamını,
Mali varlık: Kasada ve bankada bulunan nakit, çek ve döviz gibi hazır değerler, tahvil, senet ve bono gibi menkul kıymet ve varlıklar ile bütçe alacakları, kurum alacakları ve diğer alacaklar ile verilen iş ve personel avansları gibi karşı taraftan talep edilebilir nakit veya başka varlıkları,
Mali yükümlülük: Finansman için doğrudan veya mali araçlar kullanılarak yapılan iç ve dış borçlanmalar, bütçeden doğan borçlar, emanet yabancı kaynaklar, alınan avanslar, ödenecek vergi ve yükümlülükler gibi karşı tarafa devredilecek nakit ve varlıkları,
Maddi varlık: Mal ve hizmet üretiminde kullanma, kiraya verme veya yönetim ihtiyaçlarında kullanma amacıyla edinilen ve genel olarak birden fazla raporlama
döneminde kullanılan maddi duran varlıkları ekonomik değer taşıyan ve herhangi bir üretim sürecinden geçmeden kendiliğinden var olan varlıklar ile stokları, öncelikli olarak üretim ve tüketim dışında stok değer olarak elde tutulan değerleri,
Rayiç değer: Varlık ve yükümlülüklerin değerleme günündeki normal alım satım değerini,
İtibari değer: Her türlü senetlerle, bono ve tahvillerin üzerinde yazılı olan değerini,
Defter değeri: Bir varlık veya yükümlülüğün değerleme gününde muhasebe kayıtlarındaki değerini,
Maliyet bedeli: Bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamaların veya verilen kıymetlerin toplamını,
Muhasebe politikaları: Muhasebe işlemlerinin kaydı, mali raporların hazırlanması ve sunulmasında kabul edilen ilkeleri, kuralları ve uygulamaları,
Tahakkuk esası: Bir ekonomik değerin yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok
olduğunda muhasebeleştirilmesini,
Nakit esası: Gelirlerin nakden veya mahsuben tahsil edildiğinde, giderlerin de nakden veya mahsuben ödendiğinde muhasebeleştirilmesini, ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM
Temel Muhasebe Kavramları ve İlkeleri

Temel kavramlar
Madde 5 -
Muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan kavramlar aşağıda açıklanmıştır. Devlet muhasebesi bu esaslara göre yürütülür.

a) Sosyal sorumluluk kavramı: Muhasebe sisteminin yapısında, muhasebe uygulamalarının yürütülmesinde ve mali tabloların düzenlenmesinde ve sunulmasında, toplumun çıkarlarının gözetilmesi ve bilgi üretiminde gerçeğe uygun, tarafsız ve dürüst davranılması esastır.

b) Kişilik kavramı: Genel yönetim kapsamı içinde kendi adına ekonomik varlık
edinebilen, yükümlülük üstlenebilen, diğer birimlerle ekonomik ilişkilere girebilen her kamu idaresi bir kişilik oluşturur. Her kamu idaresinin muhasebe işlemlerinden sorumlu birimi bu Yönetmeliğin uygulanmasında "muhasebe kişisi" sayılır. Devlet muhasebesi bu muhasebe birimlerince kurum kişiliği adına yürütülür. Muhasebe birimlerinde izlenen varlık ve kaynaklar ile gelir ve giderlerle ilgili işlemler muhasebe biriminin sorumluluğundadır. Muhasebe birimleri ilgili oldukları kamu idarelerinin mali işlemlerini rapor halinde sunar.

c) Süreklilik kavramı: Süreklilik ilkesi, faaliyetlerin herhangi bir zaman sınırlamasına tabi olmaksızın sürdürüleceği ve faaliyetlerin sona erdirilmesi eğilimi ya da gereksiniminin bulunmadığı varsayımını ifade eder.

d) Dönemsellik kavramı: Dönemsellik ilkesi, süreklilik içeren devlet faaliyetlerinin, belirli dönemlerde raporlanması ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanması gereğini ifade eder.
Bütçe uygulamasına ilişkin olanlar hariç olmak üzere mali tablolar, tahakkuk esasına göre hazırlanır. Bu esasa göre tahsilat veya ödeme yapılıp yapılmadığına
bakılmaksızın gelir ve giderler gerçekleştiklerinde muhasebe kayıtlarına alınır ve ilgili oldukları dönemin mali raporlarına ve tablolarına yansıtılır.

e) Parayla ölçülme kavramı: Devlet muhasebesinde ekonomik olaylar ve işlemlere ilişkin muhasebe kayıtları ortak ölçü olarak ulusal para birimi ile yapılır.

f) Maliyet esası kavramı: Devlet muhasebesinde; para mevcudu, alacaklar ve maliyetinin belirlenmesi mümkün veya uygun olmayan kalemler hariç, Devlet tarafından edinilen varlık ve hizmetlerin muhasebeleştirilmesinde bunların elde edilme maliyetleri esas alınır.

Varlık ve yükümlülüklerin değerlemesine ilişkin hükümler bu ilkenin istisnasıdır.

g) Tarafsızlık ve belgelendirme kavramı: Devlet muhasebesinde; muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş nesnel belgelere dayandırılması ve muhasebe kayıtlarının oluşturulmasında esas alınacak yöntemlerin seçilmesinde tarafsız ve ön yargısız hareket edilmesi esastır.

h) Tutarlılık kavramı: Tutarlılık ilkesi, Devlet muhasebesi uygulamaları için seçilen muhasebe politikalarının, bütçe ve faaliyet sonuçlarının ve bunlara ilişkin yorumların karşılaştırılabilirliğinin sağlanması bakımından, birbirini izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanması gereğini ifade eder.

Tutarlılık ilkesi benzer olay ve işlemlerde, kayıt düzenleri ile değerleme ölçülerinin değişmezliğini ve mali tablolarda biçim ve içerik yönünden tekdüzeni öngörür. Geçerli nedenlerin bulunduğu durumlarda, uygulanan Devlet muhasebesi politikaları değiştirilebilir. Ancak bu değişikliklerin ve mali etkilerinin mali tablo dipnotlarında açıklanması zorunludur.

i) Tam açıklama kavramı: Devlet muhasebe sistemi çerçevesinde düzenlenen mali tabloların, bu tablolardan yararlanacak olanların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır olması esastır.

j) Özün önceliği kavramı: Devlet muhasebesinde işlemlerin muhasebeye yansıtılmasında ve onlara ilişkin değerlendirmelerin yapılmasında biçimlerden çok
özleri esas alınır.

k) Önemlilik kavramı: Devlet muhasebesinde, bir hesap kalemi veya mali bir olayın nispi ağırlık ve değerinin, mali tablolara dayanılarak yapılacak değerlemeleri veya alınacak kararları etkileyebilecek düzeyde olması esastır.

l) İhtiyatlılık kavramı: Devlet muhasebesinde muhtemel risklere ve olaylara karşı ihtiyatlı olunur ve gerekli durumlarda karşılık ayrılır. Ancak, bu kavram gizli yedekler yada gereğinden fazla karşılık ayrılmasına gerekçe oluşturmaz.

Devlet muhasebesinin genel ilkeleri
Madde 6 -
Devlet muhasebesinin uygulamasında bu Yönetmelikte belirlenen esaslar ile uluslararası genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uyulur.

Bütçe ve faaliyet tablosu ilke ve teknikleri
Madde 7 -
Devlet muhasebesinde bütçe ve faaliyet tablosu ilkelerinin uygulaması aşağıda açıklanmıştır.

a) Kamu idarelerinin, faaliyetlerine ilişkin işlemleri tahakkuk esasına dayalı olarak gelir ve gider hesaplarında izlenir.

b) Genel bütçeye dahil daire ve katma bütçeli idarelerin bütçe gelir ve bütçe gider hesapları, yılı bütçe kanunları ve diğer mevzuatla bütçe geliri ve bütçe gideri olarak tanımlanan ve kesin hesabın çıkarılmasına esas teşkil eden işlemler ile ödemelerin kaydına mahsustur.

c) Gelir ve gider hesapları, bütçe ile ilgili olsun veya olmasın, genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri gereği tahakkuk eden her türlü gelir ve giderin kaydına mahsustur.

d) Bütçe işlemlerini nakit esasında kaydeden ve raporlayan kamu idarelerinin bütçe geliri ve bütçe gideri hesaplarına kaydedilen tutarların, gerek faaliyet hesapları ve gerekse bilanço hesaplarıyla ilgilendirilmesinde yansıtma hesapları kullanılır.

e) Gerçekleşmemiş gelirler gerçekleşmiş gibi ya da gerçekleşenler gerçek tutarından farklı gösterilemez. Belli bir dönem ya da dönemlerin gerçeğe uygun faaliyet sonuçlarını göstermek için, dönem ya da dönemlerin başında ve sonunda doğru hesap kesimi işlemleri yapılır.

f) Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ve özel tükenmeye tabi varlıklar için amortisman ve tükenme payı ayrılır.

g) Arızi ve olağanüstü niteliğe sahip gelir ve giderler meydana geldikleri dönemde tahakkuk ettirilir, ancak normal faaliyet sonuçlarından ayrı olarak gösterilir.

h) Dönem sonuçlarının tespiti ile ilgili olarak uygulana gelen değerleme esasları ve maliyet yöntemlerinde bir değişiklik yapıldığı takdirde, bu değişikliğin etkileri açıkça belirtilir.

i) İhtiyatlılık ilkesi gereği tahsili şüpheli hale gelen alacaklar için hesaplanan karşılıklar gider olarak muhasebeleştirilir ve raporlanır.

j)Bilanço tarihinde var olan ve sonucu belirsiz bir ya da birkaç olayın gelecekte ortaya çıkıp çıkmamasına bağlı durumları ifade eden, muhtemel olaylar ve yükümlülüklerden kaynaklanan, makul bir şekilde gerçeğe yakın olarak tahmin ve hesap edilebilen giderler tahakkuk ettirilerek faaliyet tablosuna yansıtılır. Şarta bağlı gelirler için ise gerçekleşme ihtimali yüksek de olsa herhangi bir tahakkuk işlemi yapılmaz; dipnotlarda açıklama yapılır.

Bilanço ilkeleri
Madde 8 -
Kapsama dahil kamu idareleri bilançolarını bu Yönetmelikte belirtilen şekil ve esaslara göre hazırlayıp sunar. Bilançolar rapor tipinde veya hesap tipinde hazırlanabilir. Rapor tipi bilançoda en üstte varlıklar, sonra yükümlülükler ve daha sonra da öz varlıklar gösterilir. Hesap tipi bilançonun sol tarafında varlıklar, sağ tarafında ise yükümlülükler ve öz varlık hesapları yer alır.

Bilanço ilkelerinin amacı, kamu idaresinin tasarrufundaki kaynaklar ile bunlarla elde edilen varlıkların ve yapılan hazırlanması ve raporlanması yoluyla, belli bir tarihte kurumun mali durumunu saydam ve gerçeğe uygun hizmetlerin muhasebe kayıtlarının yapılması, hesaplara aktarılması, mali tablolarının olarak yansıtmaktır.

Varlıklara ilişkin ilkeler
Madde 9 -
Bilanço varlıklarına ilişkin ilkeler şunlardır.
a) Varlıklar, likidite durumlarına göre dönen ve duran varlıklar ana hesap gruplarına ayrılır. Dönen varlıklar ana hesap grubu; hazır değerler, menkul kıymet ve varlıklar, bütçe alacakları, kurum alacakları, diğer alacaklar, stoklar, cari hesaplar ve değer hareketleri, iş ve personel avansları, gelecek aylara ait giderler ve gelir tahakkukları ve diğer dönen varlıklar alt hesap gruplarına; duran varlıklar ana hesap grubu ise; menkul varlıklar, bütçe alacakları, kurum alacakları, mali duran varlıklar, maddi duran varlıklar,maddi olmayan duran varlıklar, özel tükenmeye tabi varlıklar, gelecek yıllara ait giderler ve gelir tahakkukları ile diğer duran varlıklar alt hesap gruplarına ayrılır.

b) Bir yıl ya da normal faaliyet dönemi içinde paraya dönüştürülebilecek veya kullanılarak tüketilecek varlık ve alacaklar bilançoda dönen varlıklar grubu içinde
gösterilir.

c) Bir yıl ya da normal faaliyet dönemi içinde paraya dönüştürülmeyecek ve hizmetlerinden bir hesap döneminden daha uzun süre yararlanılacak varlık ve
alacaklar bilançoda duran varlıklar grubu içinde gösterilir. Dönem sonunda, vadeleri bir yılın altında kalanlar bu grupta yer alan hesaplardan dönen varlıklar grubundaki ilgili hesaplara aktarılır.

d) Bilançoda duran varlıklar grubu içinde yer alan maddi ve maddi olmayan duran varlıkların maliyetlerini, bunlardan yararlanılan dönemlere dağıtmak amacıyla her dönem ayrılan amortismanların birikmiş tutarları bilançoda ayrıca gösterilir.

e) Duran varlıklar grubu içinde yer alan özel tükenmeye tabi varlıkların maliyetini ilgili dönemlere yüklemek amacıyla, her dönem ayrılan tükenme paylarının birikmiş tutarları bilançoda ayrıca gösterilir.

f) Maddi ve maddi olmayan duran varlıkların, raporlama tarihindeki gerçek değerleri ile gösterilmesi amacıyla, bu Yönetmeliğin ilgili hükümleri uyarınca yeniden değerlemeye tabi tutulur. Dönem sonu bilanço gününde varlık hesaplarında kayıtlı olup yabancı para cinsinden takip edilen tutarlarda (eğer işlem bazında veya günlük olarak değerleme yapılmamışsa) değerlemeye tabi tutulur.

g) Gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderler ile cari dönemde tahakkuk eden ancak gelecek dönemlerde tahsil edilecek olan gelirler muhasebeleştirilir ve bilançoda gösterilir.

h) Tutarları net olarak hesaplanamayan alacaklar için herhangi bir tahakkuk kaydı yapılmaz. Bu tür alacaklar bilanço dipnotlarında veya eklerinde gösterilir.

i) Mal ve hizmet karşılığı teminat veya depozito olarak verilen ön ödemeler varlıklar içerisinde gösterilir.

j) Satmak, üretimde veya tüketimde kullanılmak amacıyla edinilen ilk madde, malzeme, yarı mamul veya mamul mal, ticari mal, yan ürün, artık ve hurda gibi stoklar mal oluş veya rayiç değerleri ile dönen varlıklar içinde ilgili hesaplara kaydedilir ve raporlanır. Bunlardan yapılan satışlar, tüketimler veya kullanımlar stok hesaplarından düşülerek karşılıkları duruma göre ilgili varlık veya gider hesaplarına kaydedilir.

Yükümlülüklere ilişkin ilkeler
Madde 10 -
Bilanço yükümlülüklerine ilişkin ilkeler şunlardır.
a) Yükümlülükler vade yapılarına göre kısa vadeli yabancı kaynaklar ve uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap gruplarına ayrılır. Kısa vadeli yükümlülükler ana hesap grubu; iç borçlar, dış borçlar, bütçeden doğan borçlar, emanet yabancı kaynaklar, alınan avanslar, cari hesaplar ve değer hareketleri, ödenecek vergi ve diğer yükümlülükler, gelecek aylara ait gelirler ve gider tahakkukları ve diğer kısa vadeli yabancı kaynaklar alt hesap gruplarına; uzun vadeli yükümlülükler; iç borçlar, dış borçlar, diğer borçlar, alınan avanslar, borç ve gider karşılıkları, gelecek yıllara ait gelirler ve gider tahakkukları ve diğer uzun vadeli yabancı kaynaklar alt hesap gruplarına ayrılır.

b) Kamu idarelerinin bir yıl ya da normal faaliyet dönemi içinde vadesi gelecek olan yükümlülükleri, bilançoda kısa vadeli yükümlülükler hesap grubu içinde gösterilir.

c) Kamu idarelerinin vadesi bir yılı veya normal faaliyet dönemini aşan borçları bilançoda uzun vadeli yükümlülükler hesap grubu içerisinde gösterilir. Dönem sonu bilanço gününde bu grupta yer alan borçlardan vadeleri bir yılın altına inenler kısa vadeli yükümlülükler hesap grubundaki hesaplara aktarılır.

d) Gelecek dönemlere ait olarak önceden tahsil edilen hasılat ile cari dönemde tahakkuk eden ancak gelecek dönemlerde ödenecek olan giderler tahakkuk tarihinde kaydedilir ve bilançoda gösterilir.

e) Kamu idarelerinin bilinen ve tutarları tahmin ve hesap edilebilen bütün yükümlülükleri kayıt edilir ve bilançoda gösterilir.

f) Dönem sonu bilanço gününde yükümlülük hesaplarında kayıtlı olup, yabancı para cinsinden takip ve ödemesi yapılan tutarlar (eğer işlem bazında veya günlük olarak değerleme yapılmamışsa) değerlemeye tabi tutulur ve raporlama tarihindeki gerçek değerleri ile mali raporlarda gösterilir.

g) Kapsama dahil iki birim arasında gerçekleştirilen bir mali işlem yeni bir yükümlülüğün doğmasına neden olmuş ise; bu işlem hem kredi kullanan ve hem de
kredi kullandıran taraflarca ilgili hesaplara kaydedilir. Yükümlülük doğuran bir mali işlemin sonuçlandırılabilmesi için yapılan komisyon, ücret ve benzeri ödemeler asıl borç ile ilişkilendirilmeksizin gider olarak kaydedilir.

h) Mal ve hizmet karşılığı teminat veya depozito olarak alınan ön tahsilatlar yükümlülükler içinde gösterilir.

Öz kaynaklara ilişkin ilkeler
Madde 11 -
Bilanço öz kaynaklarına ilişkin ilkeler şunlardır.
a) Öz kaynaklar grubu, net değer (sermaye), yedekler, yasal yedekler, geçmiş yıllar faaliyet sonuçları ve dönem faaliyet sonuçları alt hesap gruplarına ayrılır. Yedekler gelir unsuru olarak faaliyet tablosuna aktarılmaz. Kamu kesiminde ticari esaslara göre faaliyet gösteren kuruluşların varlık hesaplarında net değer yerine, kendilerine tahsis edilen sermaye ile bunun ödenmiş miktarı gösterilir. Öz kaynak, kar amacı olmayan kurumlar için varlıklar ile yükümlülükler arasındaki farktır.

b) İlk açılış bilançosuna dahil edilememiş bulunan varlıkların envanteri yapıldıkça belirlenen değeri ilgili varlık hesabına ve net değere ilave edilir.

c) Faaliyet hesaplarının raporlama dönemi faaliyet sonucu ile önceki yıl/yıllar faaliyet sonuçları bu grupta yer alır.

Nazım hesaplara ilişkin ilkeler
Madde 12 -
Nazım hesaplara ilişkin ilkeler şunlardır.
a) Varlık, kaynak, gelir ve gider hesaplarının dışında, muhasebenin sadece bilgi verme ve izleme görevi yüklediği işlemler, muhasebe disiplini altında toplanması istenen işlemleri ile gelecekte doğması muhtemel hak ve yükümlülükleri izlemek üzere nazım hesaplar kullanılır.

b) Nazım hesaplar birbiri ile karşılıklı borç ve alacak çalışan hesaplardan oluşur. Bu hesaplar mizanda ve bilançonun dip notunda gösterilir.

c) Verilen garantiler ve bilanço kapsamında yer almayan diğer teminatlar bilanço dipnotlarında ve eklerinde gösterilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Mali Raporlama

Mali raporlama
Madde 13-
Mali raporlar, Yönetmelikte belirlenen ilkelere ve standartlara uygun olarak hazırlanır ve belirlenen sürelerde ilgililerin bilgisine sunulur.

Mali raporlar, uluslararası standartlara uygun olarak bütünlük, güvenirlilik, kullanışlılık, yöntemsel geçerlilik ve ulaşılabilirlik ilkeleri çerçevesinde; yetkili, bağımsız ve uzman personel tarafından muhasebe kayıtlarındaki verilere dayanılarak ve istatistiksel yöntemler kullanılarak hazırlanır. Dipnotların ve açıklamaların, belirli bir olayın veya işlemin devletin mali durumu ve faaliyetleri üzerindeki etkisinin değerlendirilmesinde yetersiz kalması halinde ilave açıklamalara yer verilir.

Mali raporlamanın amaçları
Madde 14-
Mali raporlar genel olarak kaynakların dağıtımı, mali politikaların etkileri ve ileriye yönelik politika oluşturulması ve karar verilmesinde kullanıcılara kamu idaresinin mali durumu, performansı ve nakit akımları hakkında kapsamlı bilgi sağlar.

Mali tablolar;
a) Kamu kaynaklarının dağılımı ve kullanımı,
b) Kurum faaliyetlerinin nasıl finanse edildiği ve nakit ihtiyacının nasıl karşılandığı,
c) Kamu idarelerinin faaliyetlerini finanse edebilme ve sorumluluklarını ve taahhütlerini yerine getirebilme yeteneğinin değerlendirilmesi,
d) Kamu idarelerinin mali durumu ve mali durumundaki değişiklikler,
e) Kamu idarelerinin maliyet bakımından performansının, etkinliğinin ve başarısının değerlendirilmesi,
f) Kamu idarelerinin kendilerine sağlanan kaynakları bütçelerine uygun ve yasal şekilde kullanıp kullanmadıkları,
hakkında bilgi sağlayarak, mali işlemlerde saydamlık ve hesap verilebilirliğin ortaya konulmasını sağlar.

Mali tablolar, bu amaçların gerçekleştirilebilmesi için; varlıklar, yükümlülükler, öz kaynaklar, gelirler, giderler ve nakit akımları hakkında bilgi sağlar. Mali tabloların, kullanıcıların karşılaştırma yapabilmelerini mümkün kılmak için en az bir önceki yılın verilerini de içermeleri ve herkes tarafından anlaşılmalarını sağlayacak şekilde ve açıklamaları ile birlikte hazırlanması esastır.

Mali tabloların hazırlanmasından sorumlu olanlar
Madde 15 -
Genel ve katma bütçeli idarelerin mali raporları ve tabloları Bakanlıkça hazırlanır. Kapsama dahil diğer kamu idarelerinin muhasebe işlerinden sorumlu birimlerinin başında bulunan görevliler mali tabloların belirlenen standartlara uygun olarak hazırlanmasından ve belirlenen süreler içinde Bakanlığa gönderilmesinden; kurumların yöneticileri de bu hususları gözetmekten sorumludur. Kapsama dahil kamu idareleri ayrıca, kendi yönetsel ihtiyaçları veya başka nedenlerle mali tablolar hazırlayıp kamu oyuna sunabilirler.

Mali tabloların birleştirilmesi
Madde 16 -
Kapsama dahil kamu idarelerinin hazırladıkları mali tablolar Bakanlıkça konsolide edilir ve 37 nci maddede belirtilen süreler içinde kamu oyuna sunulur. Birleştirme işlemi önce merkezi yönetim, yerel yönetimler ve sosyal güvenlik kurumları alt sektörleri bazında; daha sonra da genel yönetim sektörü düzeyinde yapılır. Birleştirme sonucunda ortaya çıkan mali raporlar, kapsama dahil kamu idareleri arasındaki işlemlerden kaynaklanan karşılıklı borç ve alacak doğuran işlemler arındırıldıktan sonra ilgili alt sektörlerin veya genel yönetimin mali durumunu gösterir.

Düzenlenecek temel mali raporlar
Madde 17 -
Yönetmelik kapsamına dahil kamu idarelerince aşağıda sayılan mali raporlar hazırlanır ve kamuoyunun bilgisine sunulur.
a) Bilanço,
b) Faaliyet raporu,
c) Bütçe uygulama sonuçları raporu,
d) Nakit akım tablosu,
e) Gelirlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu,
f) Giderlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu,
g) Giderlerin fonksiyonel sınıflandırılması tablosu,
h) Giderlerin kurumsal sınıflandırılması tablosu,
ı) Mali varlıklar ve yükümlülükler değişim tablosu,
i) Finansman tablosu,
j) İç borç değişim tablosu,
k) Dış borç değişim tablosu,
l) Borçların kurumsal dağılımı tablosu,
m) Şarta bağlı varlık ve yükümlülükler tablosu,
n) Ekonomik ayrıma göre bütçe gelirlerinin uygulama sonuçları tablosu,
o) Kurumsal ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu,
ö) Fonksiyonel ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu,
p) Finansman ayrımına göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu,
r) Ekonomik ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu,

Yukarıda belirtilen mali tabloların idareler itibariyle şekillerinin belirlenmesi, kaldırılması veya ihtiyaç duyulması halinde yeni mali tabloların oluşturulmasına Bakanlık yetkilidir.

Bilanço
Madde 18 -
Bilanço, genel yönetimin ve kapsama dahil her bir kamu idaresinin belli bir tarihte varlıklarını, yükümlülüklerini ve öz kaynaklarını gösteren tablodur. Kesin mizanda yer alan hesapların borç kalanları bilançonun varlık hesaplarını, alacak kalanları da bilançonun yükümlülük hesaplarını verir. Varlık ve yükümlülükleri düzenleyici hesaplar bulundukları grupta eksi değer olarak gösterilir. Bilançolar faaliyet dönemlerinin sonunda girdiler ve çıktılar ile dönem sonu dengelerini özetleyecek şekilde ve bu Yönetmeliğin 8, 9, 10, 11 ve 12 nci maddelerinde belirlenen ilkelere uygun olarak hazırlanır ve sunulur. Bilançolar, faaliyet dönemleri arasında karşılaştırma yapılabilmesini sağlamak üzere en az son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Faaliyet raporu
Madde 19 -
Faaliyet raporu, genel yönetimin ve kapsama dahil her bir kamu idaresinin faaliyetlerini yürütürken elde ettiği gelirleri, yaptığı giderleri, mali ve mali olmayan varlıkların yönetimi ile yükümlülüklerine ilişkin işlemlerinden kaynaklanan gelir ve giderleri gösteren ve bunlar hakkında detaylı bilgi sağlayan mali rapordur. Bütün gelir ve giderler, tahakkuk tarihleri itibariyle kayda alınır ve tahakkuk ettikleri dönemin faaliyet tablosunda gösterilir. Rapor, dönemler arası karşılaştırma yapılabilmesini sağlamak üzere en az son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Bütçe uygulama sonuçları raporu
Madde 20 -
Bütçe uygulama sonuçları raporu, kapsama dahil her bir kamu idaresinin bütçe uygulamaları sonucunda elde ettikleri gelirler ve yaptığı giderleri, gösteren ve bunlar hakkında detaylı bilgi sağlayan mali rapordur. Rapor, dönemler arası karşılaştırma yapılabilmesini sağlamak üzere en az son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Nakit akım tablosu
Madde 21 -
Nakit akım tablosu, genel yönetimin ve kapsama dahil her bir kamu idaresinin belirli dönemler itibariyle nakit ve nakit benzeri varlıklarının akışını gösteren tablodur. Nakit benzeri varlıklar, hemen paraya dönüştürülebilen ve değer değişikliği oluşma ihtimali ihmal edilebilir ölçüde önemsiz olan varlıklardır. Nakit akım tablosu genel yönetim ve kapsama dahil her bir kamu idaresi için direkt yönteme göre hazırlanır ve dönem nakit tahsilatları ve ödemeleri, mali ve mali olmayan varlıkları ile yükümlülüklerine ilişkin işlemlerden kaynaklanan nakit akımlarını gösterir.

Nakit akım tablosu belirli bir faaliyet dönemi içerisinde nakit giriş ve çıkışlarını ihtiyaca göre sınıflandırılmış olarak raporlar. Yabancı para cinsinden olan nakit giriş ve çıkışları o günkü Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru ile ulusal paraya çevrilip nakit akım tablosuna dahil edilir. Yabancı para cinsinden tutulan varlıkların döviz kurundaki değişikliklerden dolayı yeniden değerlemesinden kaynaklanan kazanç ve kayıplar nakit akım tablosuna dahil edilmezler.

Olağan dışı faaliyetlerden kaynaklanan nakit akımları; faaliyet, yatırım ve finansman bölümlerinden ayrı olarak gösterilir. Nakit ve nakit eşdeğeri kaynakların kullanılmasını gerektirmeyen işlemler nakit akım tablosuna dahil edilmezler. Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için en az son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Gelirlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu
Madde 22 -
Gelirler, tahakkuk esasına göre kaydedilirler ve gelirlerin ekonomik sınıflandırılması tablosunda;
1- Vergiler,
2- Sosyal güvenlik primleri,
3- Alınan bağış ve yardımlar ve
4- Diğer gelirler ana hesap gruplarına ayrılarak raporlanır.

Tablo,  dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için en az son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Giderlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu
Madde 23 -
Giderler, tahakkuk esasına göre kaydedilirler ve giderlerin ekonomik sınıflandırılması tablosunda,
1- Personel giderleri,
2- Mal ve hizmet alımları,
3- Sabit sermaye tüketimleri,
4- Faizler,
5- Sübvansiyonlar,
6- Bağış ve yardımlar,
7- Sosyal yardımlar ve
8- Diğer giderler ana gruplarına ayrılarak raporlanır.

Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için en az son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Giderlerin fonksiyonel sınıflandırılması tablosu
Madde 24 -
Giderlerin fonksiyonel sınıflandırılması tablosu Devletin temel fonksiyonları esas alınarak hazırlanır. Giderlerin fonksiyonel sınıflandırması tablosunda giderler

1- Genel kamu hizmetleri,
2- Savunma hizmetleri,
3- Kamu düzeni ve güvenlik hizmetleri,
4- Ekonomik işler ve hizmetler,
5- Çevre koruma hizmetleri,
6- Konut ve toplum refahı hizmetleri,
7- Sağlık hizmetleri,
8- Eğlence, kültür ve din hizmetleri,
9-Eğitim hizmetleri ve
10- Sosyal yardım hizmetleri olmak üzere on ana gruba ayrılır.

Tabloya tahakkuk etmiş fakat henüz ödenmemiş giderler de dahil edilir. Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için en az son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri  kapsayacak şekilde hazırlanır.

Giderlerin kurumsal sınıflandırılması tablosu
Madde 25 -
Giderlerin kurumsal sınıflandırılması tablosu; giderlerin kurumsal düzeyde ekonomik dağılımını gösteren mali tablodur. Bu tablo ile kurumların Devlet kaynaklarından kullandıkları fonlar raporlanır. Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için en az son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Mali varlıklar ve yükümlülüklerdeki değişim tablosu
Madde 26 -
Mali varlıklar ve yükümlülüklerdeki değişim tablosu, faaliyet dönemi süresince mali varlıklardaki ve yükümlülüklerdeki değişmeyi gösterir ve raporlama tarihi itibariyle net mali değeri ölçer. Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için en az son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Finansman tablosu
Madde 27 -
Finansman tablosu; genel yönetimin ve kapsama dahil her bir kamu idaresinin belli bir raporlama dönemi sonunda o döneme ait faaliyet sonucu ortaya çıkan açık veya fazlayı ölçer ve faaliyet açığının hangi mali araçlarda ve nereden finanse edildiğini gösterir. Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için en az son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

İç borç değişim tablosu
Madde 28 -
İç borç değişim tablosu; belli raporlama dönemleri arasında iç borç komposizyonundaki değişimler ile ödeme dönemlerini gösterir. İç borç değişim tablosu, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için en az son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Dış borç değişim tablosu
Madde 29 -
Dış borç değişim tablosu; belli raporlama dönemleri arasında dış borç komposizyonundaki değişimler ile ödeme dönemlerini gösterir. Dış borç değişim tablosu, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için en az son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Borçların kurumsal dağılımı tablosu
Madde 30 -
Borçların kurumsal dağılımı tablosu; belli raporlama dönemleri itibariyle iç ve dış borçların hangi kurumlar tarafından kullanıldığını ve bunlardaki değişimi gösterir. Borçların kurumsal dağılımı, tablosu karşılaştırmayı mümkün kılacak ve değişimi gösterecek şekilde en az üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Şarta bağlı varlık ve yükümlülükler tablosu
Madde 31 -
Şarta bağlı bir varlık, geçmişteki bir olay dolayısıyla gelecekte belli koşulların gerçekleşmesi halinde kamu idaresi lehine doğması muhtemel olan varlıktır. Şarta bağlı bir yükümlülük ise geçmişteki bir olay dolayısıyla gelecekte belli koşulların gerçekleşmesi halinde kamu idaresi aleyhine doğması muhtemel olan yükümlülüktür.

Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için en az son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Ekonomik ayrıma göre bütçe gelirleri uygulama sonuçları tablosu
Madde 32 -
Bütçe gelirleri, nakit esasına göre kaydedilir ve bütçe gelirlerinin ekonomik sınıflandırılması tablosunda bütçe metnindeki sınıflandırmaya uygun olarak raporlanır. Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için en az son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Kurumsal ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu
Madde 33 -
Bütçe giderlerin kurumsal düzeyde ekonomik dağılımını gösteren mali tablodur. Bu tablo ile kurumların bütçe kaynaklarından kullandıkları fonlar raporlanır.

Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için en az son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Fonksiyonel ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu
Madde 34 -
Bütçe giderlerinin fonksiyonel sınıflandırılması tablosu kamu idarelerinin temel fonksiyonları esas alınarak hazırlanır. Bütçe giderlerinin fonksiyonel sınıflandırılması tablosunda bütçe giderleri

1- Genel kamu hizmetleri,
2- Savunma hizmetleri,
3- Kamu düzeni ve güvenlik hizmetleri,
4- Ekonomik işler ve hizmetler,
5- Çevre koruma hizmetleri,
6- Konut ve toplum refahı hizmetleri,
7- Sağlık hizmetleri,
8- Eğlence, kültür ve din hizmetleri,
9-Eğitim hizmetleri ve
10- Sosyal yardım hizmetleri olmak üzere on ana gruba ayrılır.

Tabloya nakit esasına dayalı bütçe uygulamasına göre bütçeye gider yazılan tutarlar dahil edilir. Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için en az son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Finansal ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu
Madde 35 -
Genel yönetime dahil kamu idarelerinin bütçe giderlerinin hangi kaynaklardan finanse edildiği, finansman ayrımına göre bütçe uygulama sonuçları tablosunda gösterilir. Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için en az son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Ekonomik ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu
Madde 36 -
Bütçe giderleri, nakit esasına göre kaydedilirler ve giderlerin ekonomik sınıflandırılması tablosunda, bütçe metnindeki sınıflandırmaya uygun olarak raporlanır.

Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için en az son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Raporlama süreleri
Madde 37 -
Mali raporlar; bu raporlarda yer alan bilgiler gelecekteki olaylar ve sonuçları hakkında tahminlerin oluşturulması, doğrulanması veya değiştirilmesine olanak sağlayacak şekilde ihtiyaca göre aylık, üç aylık ve yıllık olarak hazırlanır.

Genel yönetimin mali raporları, merkezi yönetim bakımından aylık olarak izleyen ay içerisinde, kapsama dahil diğer idareler için üçer aylık dönemler itibariyle ilgili dönemi takip eden üç ay içinde Bakanlıkça derlenerek hem elektronik ortamda ve hem de basılı olarak yayımlanır. 17`nci maddede belirtilen mali raporların tamamı, ayrıca, altı aylık ve yıllık dönemler itibariyle ilgili olduğu dönemi izleyen üç ay içerisinde Resmi Gazetede yayımlanır.

Maliye Bakanı, genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin ilk altı aylık uygulama sonuçları ile genel faaliyet sonuçlarını Temmuz ayı içinde kamuoyunun bilgisine sunar ve yılın ikinci yarısına ilişkin tahminler ve muhtemel gelişmeler ve sapmalar hakkında kamuoyunu bilgilendirir.

Mali bilgi alma hakkı
Madde 38 -
Kurumsal kullanıcıların mali raporlara ait ayrıntılı bilgi talepleri Bakanlık ve ilgili kamu idaresince imkanlar ölçüsünde karşılanır. Bu talepler ayrıca değerlendirilerek yeni mali raporların düzenlenmesinde dikkate alınır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Muhasebe Politikaları ve Yanlışlıklar

Dönem net fazlası veya açığının hesaplanması
Madde 39 -
Başka bir düzenleme ile aksi kararlaştırılmadıkça, raporlama dönemi içinde ortaya çıkan bütün gelir ve giderler dönem net fazlası veya açığının
belirlenmesinde hesaplamaya dahil edilir.

Dönem net fazlası veya açığı, olağan ve olağan dışı faaliyetlerden kaynaklanan fazla veya açık olarak raporlanır. Olağan dışı faaliyetlerin nitelikleri ve miktarları ayrı olarak gösterilir.

Tahminlerdeki değişiklikler
Madde 40 -
Tahminlerdeki değişiklikler, net fazla veya net açığın belirlenmesinde, sadece içinde bulunulan dönemi etkiliyorsa o dönemdeki, izleyen dönemleri de etkiliyorsa ilgili oldukları dönemlerdeki veya gelecek dönemlerdeki net açık veya fazlanın belirlenmesinde dikkate alınır.

Tahminlerdeki bir değişimin miktarı ve niteliği içinde bulunulan dönemde veya izleyen dönemlerde önemli bir etkiye neden olacaksa bunlar açıklanır.

Temel yanlışlıklar
Madde 41 -
Temel yanlışlık, içinde bulunulan dönemde fark edilen ve faaliyet sonuçları üzerindeki önemli etkisi dolayısıyla geçmiş dönemlerde yayımlanmış olan mali tabloların güvenilirliğini etkileyen yanlışlıklardır.

Önceki dönemlerle ilgili süregelen temel bir yanlışlık net açık/net fazlanın yeni dönem açılış kayıtlarında düzeltilir. Karşılaştırmalı bilgiler, eğer yanlışlık açıklamaya değecek kadar önemli görülürse düzeltilir ve aşağıdaki hususlar ayrıca açıklanır:

a) Temel yanlışlıkların niteliği,
b) İçinde bulunulan dönem ve geçmiş dönemler için yapılan düzeltme miktarları,
c) Karşılaştırmalı mali tablolarda yer alan önceki dönemlere ilişkin düzeltilmiş tutarlar,
d) Düzeltmenin karşılaştırmalı bilgiyi içerecek şekilde yapıldığına ilişkin hususlar.

Muhasebe politikalarındaki değişiklikler
Madde 42 -
Muhasebe politikaları, dönemden döneme tutarlı bir şekilde uygulanır ve sadece düzenlemelerin gerektirmesi veya değişikliğin, işlemlerin ve olayların daha sağlıklı bir şekilde sunulmasını sağlayacak olması hallerinde değiştirilir.

Daha önceki dönemlerde gerçekleşen olay veya işlemlerden farklı olay veya işlemler ile önceki dönemlerde gerçekleşmemiş veya önemsiz olarak kabul edilen
olay veya işlemlerin muhasebeleştirilmesi bakımından yeni bir muhasebe politikası benimsenmesi, muhasebe politikasında değişiklik olarak kabul edilmez.

Devlet muhasebesinin uygulanmasına ilişkin ilkeler, esaslar, kurallar ve raporlamaya ilişkin yeni politikalar uygulamaya konulacağı zaman, bunlar önceden uygulayıcılara ve kullanıcılara duyurulur ve değişikliklerin mevcut muhasebe politikaları ve raporlarını nasıl etkileyeceği açıklanır.

Bu Yönetmelik kapsamında muhasebe politikalarındaki değişiklikler Bakanlıkça duyurulur.

Uluslararası devlet muhasebesi standartlarının uyarlanması
Madde 43 -
Geliştirilen uluslararası devlet muhasebesi standartları ilk defa uygulanacak veya mevcut bir standart değiştirilerek uygulanacaksa; bunların ne zaman uygulamaya konulacağı, gerekli hazırlıkların yapılabilmesi için önceden duyurulur ve gerekli görülmesi halinde bir geçiş dönemi belirlenir.

BEŞİNCİ BÖLÜM
Çerçeve Hesap Planı

Detaylı hesap planlarının hazırlanması ve uygulaması
Madde 44 -
Kapsama dahil kamu idarelerinde uygulanacak muhasebe planları 45`inci maddede belirlenen çerçeveye uygun olarak, muhasebe birliğinin
sağlanabilmesi için, ilgili idareler ve Bakanlıkça birlikte hazırlanır. Muhasebe planlarında yapılacak değişikliklerde Bakanlığın uygun görüşü alınır.

Kapsama dahil kamu idarelerinin uygulamaya ilişkin işlemlerini gösteren düzenlemeler bu Yönetmelik çerçevesinde ilgili kamu idarelerince hazırlanır.

Hesap planlarının genel yapısı
Madde 45 -
Muhasebe planı bilanço hesapları, faaliyet hesapları ve nazım hesaplar ana bölümlerine ayrılır. Bilanço hesapları bölümü 1`den 5`e kadar olan ana hesap gruplarından; faaliyet hesapları bölümü 6 ve 7 numaralı ana hesap gruplarından; nazım hesaplar bölümü de 9 numaralı ana hesap grubundan oluşur. 8 numaralı grup kurumların iç ihtiyaçlarında kullanılmak üzere boş bırakılmıştır. Bölümler aşağıda gösterildiği gibi isimlendirilir.

1) Dönen Varlıklar,
2) Duran Varlıklar,
3) Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar,
4) Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar,
5) Öz kaynaklar,
6) Gelirler,
7) Giderler,
9) Nazım Hesaplar.

Ana hesap gruplarından 1-5 numaralı bölüm bilanço hesapları olup kendi içinde aşağıdaki maddelerde gösterildiği gibi hesap gruplarına ayrılır ve her bir hesap grubunu ilgilendiren işlemler ait oldukları hesap grubu içinde açılacak ilgili bilanço hesaplarına kaydedilir. Her bilanço hesabı ayrıca ihtiyaca göre yeteri kadar alt hesaplara ayrılabilir.

Faaliyet hesaplarının alt hesaplara ayrılması, gelir ve giderlerin ekonomik ayrımına uygun olarak Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtilen bilgileri verecek şekilde yapılır.

Nazım hesaplar kurumların iç ihtiyaçlarına göre sınıflandırılır. Bu bölümde kurumlar için ileride yükümlülük doğurması muhtemel taahhütler ve garantiler özel olarak takip edilir ve ilgili mali raporların dipnotlarında bunlarla ilgili gerekli ve yeterli açıklamalar yapılır.

Hesapların detayı
Madde 46 -
Hesap planları üç haneli bilanço, bütçe ve faaliyet tablosu hesapları ile nazım hesaplara ve bunlar da raporlama ve kurumların ihtiyaçlarına uygun olarak alt  hesaplara ayrılır. İstatistiksel amaçlı ayrıntılı bilgiler elde etmeye ve rapor hazırlamaya ihtiyaç duyulduğunda, kullanılacak hesaplar ve bunların nasıl alt hesaplara ayrılacağı Bakanlıkça ayrıca belirlenir. Hesap gruplarına ve bilanço hesaplarına ilişkin açıklamalar aşağıdaki maddelerde yapılmıştır.

1-Dönen varlıklar
Madde 47 -
Bu ana hesap grubu, nakit olarak veznede veya bankada tutulan değerler ile normal koşullarda en fazla bir yıl veya faaliyet dönemi içinde paraya çevrilmesi, tüketilmesi veya tahsil edilmesi öngörülen varlık ve alacak unsurlarını kapsar.

Dönen varlıklar; hazır değerler, menkul kıymet ve varlıklar, bütçe alacakları, kurum alacakları, diğer alacaklar, stoklar, cari hesaplar ve değer hareketleri, iş ve personel avansları, gelecek aylara ait giderler ve gelir tahakkukları ile diğer dönen varlıklar şeklinde bölümlenir.

10-Hazır değerler
Madde 48 -
Bu hesap grubu, nakit olarak veznede veya bankada tutulan değerler ile istenildiği zaman değer kaybına uğramadan paraya çevrilme imkanı bulunan varlıkları kapsar. Hazır değerler niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

11-Menkul kıymet ve varlıklar
Madde 49 -
Bu hesap grubu, kamu idarelerince geçici olarak elde tutulan kamu ve özel kesim tahvil, senet ve bonoları yatırım fonları, altın, gümüş vb. kıymetli madenler ile antika niteliğindeki eşya, para ve pul gibi diğer çeşitli menkul kıymetlerin izlenmesi amacıyla kullanılır. Menkul kıymetler ve varlıklar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

12- Bütçe alacakları
Madde 50 -
Bu hesap grubu, kamu idarelerinin bütçe geliri olarak tahakkuk ettirilen ve bir yıl içinde tahsili öngörülen her türlü vergi, resim, harç, prim ve benzeri gelirleri ile fiyatlandırılabilir mal veya hizmet satış gelirlerinden kaynaklanan alacaklarının izlenmesi için kullanılır. Bütçe alacakları niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

13- Kurum alacakları
Madde 51 -
Bu hesap grubu, kamu idarelerinin diğer kamu idarelerine, yabancı devlet veya uluslar arası kuruluşlara verdiği borçlar ile diğer kamu idarelerine ait borçların üstlenilmesinden ve benzeri işlemlerden kaynaklanan ve bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde tahsili öngörülen alacaklarının izlenmesi amacıyla kullanılır.

Kurum alacakları niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

14- Diğer alacaklar
Madde 52 -
Bu hesap grubu, bütçe alacakları ve kurum alacakları dışında kalan alacaklar ile verilen depozito ve teminatların izlenmesi için kullanılır. Diğer alacaklar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

15- Stoklar
Madde 53 -
Bu hesap grubu, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak veya tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıldan az bir sürede kullanılacak veya paraya çevrilebilecek varlıkların izlenmesi için kullanılır. Stoklar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

16- Cari hesaplar ve değer hareketleri
Madde 54 -
Bu hesap grubu, borç karakterli cari hesaplara ilişkin işlemler ile aynı bütçeli kamu idaresi saymanlıkları arasındaki nakit ve nakit dışı değer hareketlerinin izlenmesi için kullanılır. Cari hesaplar ve değer hareketleri niteliklerine göre ve 36- Cari Hesaplar ve Değer Hareketleri hesap grubundaki hesaplara paralel olarak bu grup içinde açılacak hesaplara kaydedilir.

17- İş ve personel avansları
Madde 55 -
Bu hesap grubu, kamu idarelerince bütçe içi veya bütçe dışı olarak veyahut emanet niteliğindeki hesaplardan yatırım avansları dışında verilen her türlü avans, kredi ve akreditiflerin izlenmesi için kullanılır. Avans, kredi ve akreditifler niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

18- Gelecek aylara ait giderler ve gelir tahakkukları
Madde 56 -
Bu hesap grubu, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak gelecek dönemlere ait olan giderler ile faaliyet dönemine ait olup da, kesin borç kaydı hesap döneminden sonra yapılacak gelirlerin izlenmesi için oluşur. Bu grupta yer alan hesaplar dönemsellik kavramı gereğince gelirlerin ve giderlerin ilgili dönemle ilgilendirilmesini sağlayan kısa vadeli dönem ayırıcı hesaplardır. Gelecek aylara ait giderler ve gelir tahakkukları niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

19- Diğer dönen varlıklar
Madde 57 -
Bu hesap grubu, dönen varlık niteliği taşıyan, fakat yukarıdaki hesap gruplarına girmeyen diğer dönen varlıkların izlenmesi için kullanılır. Diğer dönen varlıklar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

2- Duran varlıklar
Madde 58 -
Bu ana hesap grubu, bir yıldan veya normal faaliyet döneminden daha uzun sürelerle kullanılmak amacıyla edinilen ve bir yılda paraya çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülmeyen varlık unsurlarını kapsar.

Duran varlıklar; menkul varlıklar, bütçe alacakları, kurum alacakları, mali duran varlıklar, maddi duran varlıklar ve maddi olmayan duran varlıklar, özel tükenmeye tabi varlıklar, gelecek yıllara ait giderler ve gelir tahakkukları ve diğer duran varlıklar şeklinde bölümlenir.

21-Menkul varlıklar
Madde 59 -
Bu hesap grubu, kamu idarelerince elde tutulan altın, gümüş vb. kıymetli madenler ile antika niteliğindeki eşya, para ve pul gibi diğer çeşitli menkul varlıkların izlenmesi amacıyla kullanılır. Menkul varlıklar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

22- Bütçe alacakları
Madde 60 -
Bu hesap grubu, bütçe geliri olarak tahakkuk eden tutarlardan kaynaklanan alacaklardan bir yıl veya normal faaliyet döneminden daha uzun bir
sürede tahsili öngörülen alacaklar ile bir yıldan uzun süreyle tecil veya tehir edilen veya takside bağlanan alacakların izlenmesi için kullanılır.

Bu grupta yer alan alacaklardan vadesi bir yılın altına inenler, dönen varlıklar içerisindeki bütçe alacakları hesap grubunun ilgili hesaplarına aktarılır. Bütçe alacakları niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

23- Kurum alacakları
Madde 61 -
Bu hesap grubu, kamu idarelerinin diğer kamu idarelerine, yabancı devlet veya uluslar arası kuruluşlara verdiği borçlar ile diğer kamu idarelerine ait borçların üstlenilmesinden ve benzeri işlemlerden kaynaklanan ve bir yıl veya normal faaliyet döneminden daha uzun bir sürede tahsili öngörülen alacaklarının izlenmesi amacıyla kullanılır.

Bu grupta yer alan alacaklardan vadesi bir yılın altına inenler, dönen varlıklar içerisindeki kurum alacakları hesap grubunun ilgili hesaplarına aktarılır. Kurum
alacakları borçlu idareler ve alacakların niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

24- Mali duran varlıklar
Madde 62 -
Bu hesap grubu, uzun vadeli amaçlarla veya yasal zorunluluklar nedeniyle elde tutulan menkul kıymetler ve diğer bir kurum veya işletmeye konulan her türlü sermayenin izlenmesi için kullanılır. Mali duran varlıklar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

25- Maddi duran varlıklar
Madde 63 -
Bu hesap grubu, tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan arsa, arazi, yer altı ve yerüstü düzenleri, binalar, taşıtlar, makine, cihaz ve aletler, demirbaşlar, yapılmakta olan yatırımlar ile bunlara ilişkin olarak verilen avanslar ve hesaplanan birikmiş amortismanların izlenmesi için kullanılır.

Milli savunma ihtiyaçları için alınacak her türlü silahlar ve ekipman doğrudan mal ve hizmet satın alma gideri olarak kaydedilir. Milli savunma bütçesinden sivil amaçlarda kullanılmak üzere alınan varlıklar bu gruptaki ilgili varlık hesaplarına kaydedilir ve onlar gibi aynı işlemlere tabi tutulur. Maddi duran varlıklar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

26- Maddi olmayan duran varlıklar
Madde 64 -
Bu hesap grubu, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve genel yönetim kapsamına dahil kamu idarelerinin belli bir şekilde yararlandığı veya
yararlanmayı beklediği, haklar, özel maliyet bedelleri gibi varlıklar ile bunlar için hesaplanan birikmiş amortismanların kaydı için kullanılır. Maddi olmayan duran varlıklar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

27- Özel tükenmeye tabi varlıklar
Madde 65 -
Bu hesap grubu, belirli bir maddi varlıkla çok yakından ilgili bulunan veya tamamen tüketime tabi varlıklar için yapılan, üretim çalışmalarının zaman ve yoğunluğu ile sınırlı bir ömre sahip olan arama giderleri, hazırlık ve geliştirme giderleri gibi varlıklar ile bunların tükenme paylarının kaydı için kullanılır. Özel tükenmeye tabi varlıklar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

28- Gelecek yıllara ait giderler ve gelir tahakkukları
Madde 66 -
Bu hesap grubu, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak gelecek yıllara ait olan giderler ile faaliyet dönemine ait olup da gelecek yıllarda tahsil edilebilecek gelirlerin izlenmesi amacıyla kullanılır.

Bu grupta yer alan tutarlardan süresi bir yılın altına inenler, dönen varlıklar içerisindeki gelecek aylara ait giderler ve gelir tahakkukları hesap grubunun ilgili hesaplarına aktarılır. Gelecek yıllara ait giderler ve gelir tahakkukları niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

29- Diğer duran varlıklar
Madde 67 -
Bundan önceki bölümlerde sayılan duran varlık kalemlerine girmeyen özellikle kendi bölümlerinde tanımlanmamış olan gelecek yıllar ihtiyacı stoklar, elden çıkarılacak stoklar gibi diğer duran varlık kalemleri bu grupta yer alır. Diğer duran varlıklar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

3- Kısa vadeli yabancı kaynaklar
Madde 68 -
Bu ana hesap grubu, bir yıl içinde geri ödenmesi gereken yabancı kaynakları kapsar.

Kısa vadeli yabancı kaynaklar; iç borçlar, dış borçlar, bütçeden doğan borçlar, emanet yabancı kaynaklar, alınan avanslar, cari hesaplar ve değer hareketleri,
ödenecek vergi ve yükümlülükler, gelecek aylara ait gelirler ve gider tahakkukları ile diğer kısa vadeli yabancı kaynaklar şeklinde bölümlenir.

30- İç borçlar
Madde 69 -
Bu hesap grubu, genel yönetim kapsamına dahil kamu idarelerinin kredi kurumlarına olan kısa vadeli borçları, kısa vadeli para ve sermaye piyasası araçları ile sağlanan iç borçları, kısa vadeli diğer iç borçları ve uzun vadeli iç borçların vadesine bir yıldan az süre kalan anapara taksitlerinin izlenmesi amacıyla kullanılır. İç borçlar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

31- Dış borçlar
Madde 70 -
Bu hesap grubu, genel yönetim kapsamına dahil kamu idarelerinin kısa vadeli dış borçları ile uzun vadeli dış borç hesaplarında kayıtlı tutarlarının cari yılda ödenecek anapara taksitleri ile anaparaya eklenen kur farklarının izlenmesi amacıyla kullanılır. Dış borçlar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

32- Bütçeden doğan borçlar
Madde 71 -
Bu hesap grubu, kamu idarelerinin, ödeme süreci tamamlandığı haldehenüz hak sahiplerine ödenemeyen bütçe emanetleri ile mal alınıp, hizmet gördürülerek gider tahakkuku gerçekleştirilmiş olmakla birlikte ödeneği bulunmadığı için ödenemeyen bütçeleştirilecek borçlarının izlenmesi amacıyla kullanılır. Ayrıca, kamu idarelerinin ticari ilişkileri dolayısıyla ortaya çıkan borçları da bu hesap grubunda izlenir.

Bütçeden doğan borçlar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

Bütçeleştirilecek borçların tespiti, kayda alınma zamanı ve şekli ile bu hesapta bulunan tutarların ödenekle bağlantısının kurulmasına ilişkin esaslar Bakanlıkça belirlenir. 

33- Emanet yabancı kaynaklar
Madde 72 -
Bu hesap grubu, kamu idarelerince yürütülen herhangi bir iş dolayısıyla veya mevzuat gereğince depozito, teminat veya emanet olarak yapılan tahsilatlar ile okul pansiyonları işlemlerinin izlenmesi için kullanılır. Emanet yabancı kaynaklar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

34-Alınan avanslar
Madde 73
- Bu hesap grubu, iş, sözleşme ve diğer nedenlerle üçüncü kişilerden alınan avansların izlenmesi için kullanılır. Alınan avanslar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

35- Borç ve gider karşılıkları
Madde 74 -
Bu hesap grubu, mevzuat gereğince belirlenen esaslar çerçevesinde ayrılacak her türlü karşılığın izlenmesi için kullanılır.

36- Cari hesaplar ve değer hareketleri
Madde 75 -
Bu hesap grubu, alacak karakterli cari hesaplara ilişkin işlemler ile aynı bütçeli idare saymanlıkları arasındaki nakit ve nakit dışı değer hareketlerinin izlenmesi için kullanılan ve 16- Cari Hesaplar ve Değer Hareketleri hesap grubundaki hesaplara paralel olarak açılan alacaklı cari hesaplar ve değer hareketlerine ait işlemlerin izlenmesi için kullanılır. Cari hesaplar ve değer hareketleri niteliklerine göre bu grup içinde açılacak hesaplara kaydedilir.

37- Ödenecek vergi ve diğer yükümlülükler
Madde 76 -
Bu hesap grubu, kamu idarelerince sorumlu veya mükellef sıfatıyla ödenecek her türlü vergi, resim, harç ve benzeri borçlar ile sosyal güvenlik kesintileri, fonlar adına tahsil edilen tutarlar ve mevzuatı gereğince merkezde bütçe gelirlerinden diğer kamu idareleri adına ayrılan paylar ve giderler için ayrılan her türlü karşılıkların izlenmesi için kullanılır. Ödenecek vergi ve yükümlülükler niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

38- Gelecek aylara ait gelirler ve gider tahakkukları
Madde 77 -
Bu hesap grubu, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan gelecek aylara ait gelirler ile faaliyet dönemine ait olup ödemesi gelecek aylarda yapılacak giderlerin izlenmesi amacıyla kullanılır. Gelecek aylara ait gelirler ve gider tahakkukları niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

39- Diğer kısa vadeli yabancı kaynaklar
Madde 78 -
Bu hesap grubu, kısa vadeli yabancı kaynak olup yukarıdaki gruplara dahil edilemeyen hesaplanan katma değer vergisi, ertelenen borç ve yükümlülükler ve sayım fazlaları gibi tutarların izlenmesi için kullanılır. Diğer kısa vadeli yabancı kaynaklar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

4- Uzun vadeli yabancı kaynaklar
Madde 79 -
Bu ana hesap grubu, bir yıldan uzun vadeli yabancı kaynakları kapsar. Uzun vadeli yabancı kaynaklar, iç borçlar, dış borçlar, diğer borçlar, alınan avanslar, borç ve gider karşılıkları, gelecek yıllara ait gelirler ve gider tahakkukları ile diğer uzun vadeli yabancı kaynaklar şeklinde bölümlenir.

40- İç borçlar
Madde 80 -
Bu hesap grubu, kredi kurumlarına olan uzun vadeli borçlar, uzun vadeli para ve sermaye piyasası araçları ile sağlanan iç borçlar ve uzun vadeli diğer iç borçların anapara taksitlerinin izlenmesi amacıyla kullanılır.

Bu grupta yer alan tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler, kısa vadeli yabancı kaynaklar içerisindeki iç borçlar hesap grubunun ilgili hesaplarına aktarılır. İç borçlar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

41- Dış borçlar
Madde 81 -
Bu hesap grubu, kamu idareleri adına yabancı para üzerinden yapılan dış borçlanma, program ve dış proje kredi kullanımlarına ait anapara tutarları (mal, hizmet ve eğitim bedeli olarak kullanılan krediler dahil), garantili borçlardan devralınanların anapara tutarları ile dış borç bakiyesinin yıl sonu döviz kurları ile değerlenmesi sonucu ortaya çıkan farkların kaydedilmesi için kullanılır.

Bu grupta yer alan tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler, kısa vadeli yabancı kaynaklar içerisindeki dış borçlar hesap grubunun ilgili hesaplarına aktarılır. Dış borçlar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

42- Diğer borçlar
Madde 82 -
Bu hesap grubu, kamu idarelerinin ticari ilişkileri nedeniyle ya da diğer nedenlerle ortaya çıkan bir yıldan uzun vadeli borçlarının izlenmesi için kullanılır.

Bu grupta yer alan tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler, kısa vadeli yabancı kaynaklar içerisindeki bütçeden doğan borçlar hesap grubunun ilgili hesaplarına aktarılır. Diğer borçlar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

44- Alınan avanslar
Madde 83 -
Bu hesap grubu, iş, sözleşme ve diğer nedenlerle üçüncü kişilerden alınan uzun vadeli avansların izlenmesi için kullanılır.

Bu grupta yer alan tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler, kısa vadeli yabancı kaynaklar içerisindeki alınan avanslar hesap grubunun ilgili hesaplarına aktarılır. Alınan avanslar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

45- Borç ve gider karşılıkları
Madde 84 -
Bu hesap grubu, mevzuat gereğince belirlenen esaslar çerçevesinde ayrılacak uzun vadeli her türlü karşılığın izlenmesi için kullanılır.

48- Gelecek yıllara ait gelirler ve gider tahakkukları
Madde 85 -
Bu hesap grubu, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan gelecek yıllara ait gelirler ile faaliyet dönemine ait olup ödemesi gelecek yıllarda yapılacak giderlerin izlenmesi amacıyla kullanılır.

Bu grupta yer alan tutarlardan süresi bir yılın altına inenler, kısa vadeli yabancı kaynaklar içerisindeki gelecek aylara ait gelirler ve gider tahakkukları hesap grubunun ilgili hesaplarına aktarılır. Gelecek yıllara ait gelirler ve gider tahakkukları niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

49-Diğer uzun vadeli yabancı kaynaklar
Madde 86 -
Özellikle kendi bölümlerinde tanımlanmamış olan diğer uzun vadeli yabancı kaynaklar bu grupta izlenir. Diğer uzun vadeli yabancı kaynaklar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

5- Öz kaynaklar
Madde 87 -
Bu hesap grubu, net değer, yedekler, yasal yedekler, geçmiş yıllar faaliyet sonuçları ve dönem faaliyet sonucu hesap gruplarından oluşur.

50- Net değer
Madde 88 -
Bu hesap grubu, varlıklar ile yükümlülükler, yedekler ve faaliyet sonuçları arasındaki farkı ifade eden bilanço hesaplarından oluşur.

52- Yedekler
Madde 89 -
Bu hesap grubu, bilançonun aktifinde kayıtlı maddi ve maddi olmayan duran varlıkların yeniden değerlemesinden oluşan değer artışları ve diğer yedeklerin izlenmesi için kullanılır. Yedekler niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

54- Yasal yedekler
Madde 90 -
Yasal zorunluluk veya diğer nedenlerle alınan kararlar uyarınca ayrılan fonlar bu grup hesaplarda izlenir. Yasal yedekler niteliklerine göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

57- Geçmiş yıllar faaliyet sonuçları
Madde 91 -
Bu hesap grubu, geçmiş yıllar olumlu ve olumsuz faaliyet sonuçlarının izlenmesi için kullanılır. Geçmiş yıllar faaliyet sonuçları sonucun olumlu veya olumsuz olmasına göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

59- Dönem faaliyet sonuçları
Madde 92 -
Bu hesap grubu, dönem olumlu veya olumsuz faaliyet sonucunun izlenmesi için kullanılır. Dönem faaliyet sonuçları sonucun olumlu veya olumsuz
olmasına göre bu grup içinde açılacak bilanço hesaplarına kaydedilir.

6- Gelirler
Madde 93 -
Faaliyet dönemine ilişkin olarak tahakkuk eden her türlü gelir, ekonomik sınıflandırmaya uygun olarak bu hesap grubunda izlenir.

Genel yönetim kapsamına dahil kamu idarelerinden bütçe hesaplarını nakit esasına göre çıkarmak durumunda olan idarelerin bütçe gelirleri nakit esasına göre ve ekonomik ayrıma uygun olarak bu grup içinde açılacak bütçe gelirleri hesabına kaydedilir ve yansıtma hesabı kullanılarak ilgili faaliyet ya da varlık hesabına yansıtılır.

7- Giderler
Madde 94 -
Faaliyet dönemine ilişkin olarak tahakkuk eden her türlü gider, ekonomik ayrıma uygun olarak bu hesap grubundaki giderler hesabına kaydedilir.

Genel yönetim kapsamına dahil kamu idarelerinden bütçe hesaplarını nakit esasına göre çıkarmak durumunda olan idarelerin bütçe giderleri nakit esasına göre ve ekonomik ayrıma uygun olarak bu grup içinde açılacak bütçe gideri niteliği taşıyan hesaplardan birine kaydedilir.

9- Nazım hesaplar
Madde 95 -
Bu ana hesap grubu, varlık, kaynak, gelir ve gider hesaplarının dışında, muhasebenin sadece bilgi verme görevi yüklediği işlemler, Devletin muhasebe disiplini altında toplanması istenen işlemleri ile gelecekte doğması muhtemel hak ve yükümlülükleri kapsar. İleride yükümlülük doğurabilecek işlemler ile kamu idarelerinin her türlü garantileri ve taahhütleri bu grupta açılacak hesaplara kaydedilir ve raporlanır. Kamu idareleri yönetim ve bilgi ihtiyaçlarına göre kendi nazım hesaplarını oluşturur.

ALTINCI BÖLÜM
Muhasebe Dönemi ve Dönem Sonu İşlemleri

Muhasebe ve mahsup dönemi
Madde 96 -
Bu Yönetmeliğe dahil kamu idarelerinde muhasebe dönemi takvim yılıdır. Mahsup dönemi, bütçe uygulamasında ödemesi fiilen yapılmış harcamalardan belgesi sağlanamamış veya kontrol süreci tamamlanmamış olanlar için, gerekli ödenek aktarması işlemlerinin yapılmış olması kaydıyla, bütçe yılının sonundan itibaren Bakanlıkça aksi belirtilmediği takdirde tanınan bir aylık muhasebeleştirme süresidir. Bu süre içerisinde eksik kalan işlemler ve belgeler tamamlanarak ödemeler bütçeleştirilir.

Dönem sonu işlemleri
Madde 97 -
Geçici mizanın çıkarılmasının ardından, yeniden değerlemeye tabi tutulacak varlıklar, yükümlülükler ile taahhüt ve garantilerin değerlemeye tabi tutulması; amortismana tabi varlıklar için amortisman hesaplanması; kullanılmayan ödeneklerin iptal edilmesi veya mahsup dönemine aktarılması; muhasebe birimlerinin kontrolü altındaki varlıkların sayılması ve gerekli tutanakların düzenlenmesi; gelir ve gider hesaplarının faaliyet sonuçları hesapları ile karşılaştırılıp faaliyet sonucunun belirlenmesi gibi işlemler dönem sonu işlemleridir.

Her muhasebe döneminin sonunda muhasebe birimlerinin yöneticileri dönem sonu işlemlerini tamamlayıp, bilançoya ve yeni muhasebe döneminin açılış kayıtlarına esas olacak kesin mizanı düzenler.

Muhasebe döneminin kapatılması
Madde 98 -
Her muhasebe döneminin sonunda, muhasebe birimlerinin yöneticileri, o muhasebe dönemine ait işlemlerin dönem sonu işlemlerini yaparak yeni muhasebe döneminin açılış kaydına esas alınacak kesin mizanı çıkarır. Faaliyet hesaplarında kayıtlı gelir ve giderler dönem faaliyet sonucu hesabı ile karşılaştırılarak faaliyet sonucu tespit edilir. Faaliyet sonucu da öz kaynaklar hesap grubundaki ilgili hesaba aktarılarak faaliyet hesapları kapatılır. Hazırlanan kesin mizanda borç ve alacak kalanı veren hesaplar yeni muhasebe döneminin açılış kaydına esas teşkil eder.

Yönetim dönemi
Madde 99 -
Yönetim dönemi, bir muhasebe döneminin başından sonuna kadar yapılan bütün işlemler ile muhasebe dönemi geçtikten sonra mahsup dönemi
içerisinde yapılan mahsup dönemi işlemlerini kapsar. Kapsama dahil kamu idarelerinde muhasebe birimlerinin yöneticileri yönetim dönemi hesaplarını belirlenen süreler içerisinde hazırlayıp ilgili yerlere gönderirler ve/veya istenildiğinde teslim edilmek üzere hazır bulundurur. Muhasebe dönemi içinde görev yeri değiştirilen veya görevden alınan muhasebe birimlerinin yöneticileri görev dönemlerine ait işlemlere ilişkin hesaplarını yerine gelenlere devreder. Bu durumda yönetim dönemi hesabının çıkarılması, ilgili yerlere gönderilmesi veya istenildiğinde teslim edilmesinden devir alan yöneticiler sorumludur.

YEDİNCİ BÖLÜM
Devlet Muhasebe Standartları, Kuralları ve Uygulanması

Devlet muhasebe standartlarının oluşturulması
Madde 100 -
Bu Yönetmeliğin diğer maddelerinde belirtilen devlet muhasebesi standartları ve kurallarındaki değişiklikler ve iyileştirmeler de dahil bu konudaki uluslararası gelişmeler Bakanlıkça izlenir ve uyarlanarak duyurulur. Yeni geliştirilen standartların uygulanmasına ilişkin usul ve yöntemler de Bakanlıkça belirlenir.

Yabancı para birimlerindeki değişmelerin etkileri
Madde 101 -
Yabancı para cinsinden yapılan işlemler ve faaliyetler ulusal para birimi cinsinden kaydedilir. Ulusal para dışında yabancı bir para cinsinden raporlama yapılması halinde yabancı paranın cinsi ve neden yabancı para cinsinden raporlama yapıldığının dip notlarda belirtilmesi gerekir. Yabancı para cinsinden yapılan bir işlem ve faaliyet o tarihteki kur üzerinden kaydedilir. Yabancı paralar ve yabancı para cinsinden izlenen varlıklar ve yükümlülükler raporlama tarihinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden değerlemeye tabi tutulurlar ve değerleme günündeki kur üzerinden muhasebe kayıtlarında gösterilir.

Ayrıca, ulusal veya uluslar arası ihtiyaçların gerektirdiği durumlarda, yabancı paralar ve yabancı para cinsinden izlenen varlıklar, ilgili yabancı paranın dönem başı ve dönem sonu kurlarının toplanıp ikiye bölünmesi ile bulunacak orta değeri ile raporlanır. Raporların dip notlarında bu husus ayrıca belirtilir.

Yabancı para cinsinden yapılan işlemler ve kur değişiklikleri
Madde 102 -
Yabancı para cinsinden yapılan işlemler, fiyatı yabancı para cinsinden belirlenen mal ve hizmetlerin alım ve satımları, yabancı para cinsinden borç temin edilmesi ve borç verilmesi, yabancı para birimine dayalı bir anlaşmaya taraf olunması veya yabancı para cinsinden bir varlığın elde edilmesi veya elden çıkarılması veya döviz cinsinden bir yükümlülüğün oluşması veya yerine getirilmesi gibi işlemlerdir.

Yabancı para cinsinden gerçekleştirilen işlemler, muhasebe kayıtlarına işlem tarihindeki kur üzerinden, raporlara ise değerleme günündeki kur üzerinden yansıtılır.

Yabancı para cinsinden yapılan bir işlemden kaynaklanan parasal bir kalemin ilk kayda alındığı gün ile değerleme günü ya da ödeme günü veya tahsilat yoluyla kayıtlardan çıkarıldığı gün arasındaki kurlarda değişme olduğunda ortaya çıkan kur farkları oluştukları dönemlerde gelir, gider veya emanet olarak kaydedilir.

Dönem net fazla veya açığının ne kadarının kur farklarından kaynaklandığı ve kur farklılıklarının raporlara etkileri raporların dip notlarında belirtilir.

Borçlanma ve borçlanma maliyetleri
Madde 103 -
Devlet borçları muhasebe sistemi içinde izlenir. Borçlanma maliyetleri ilgili oldukları dönemde gider olarak kaydedilir. Borçlanma direkt olarak bir varlığın satın alınması karşılığı yapılıyorsa, bu durumda da, borçlanma maliyetleri ilgili olduğu döneme gider olarak kaydedilir. Eğer borçlanma sureti ile alınan varlığın bedeli düzenli taksitler halinde ödenecek ise tahakkuk ettirilen faizler ilgili döneme faiz gideri olarak kaydedilir. Bu halde alınan varlık taksit faizlerinden arındırılmış olarak kayda alınma tarihindeki gerçek mal oluş değeri ile kaydedilir.

Borç sözleşmelerinde yapılan değişiklikler, borçların vadelerinin değiştirilmesi, başka bir alacaklıya devir gibi değişikliklerin ekonomik sonuçları da kaydedilir.
Borçlara ilişkin yükümlülüğün, alacaklıların alacağından vazgeçmesi gibi tek yanlı tasarruflarla ortadan kalkmasına veya azalmasına neden olan işlemlerden
kaynaklanan kazanç ve kayıplar miktar değişimleri olarak hesaplara yansıtılır.

Borçlanma araçlarının üzerlerinde yazılı değerden daha düşük veya yüksek bir değer ile satılması durumunda, satış hasılatı ilgili varlık hesabına, borçlanma
enstrümanında kayıtlı değer ise ilgili yükümlülük hesabına kaydedilir. Borçlanma aracının satış değeri ile üzerlerinde yazılı değer arasındaki fark ilgili dönemlerde tahakkuk ettirilerek faiz gideri veya faiz geliri olarak kaydedilir. Borçlanma araçlarının elde edilmesi veya elden çıkarılması için yapılan her türlü ücret, komisyon, servis ücreti, vergi ve benzeri giderler borç hesaplarıyla ilişkilendirilmeksizin gider olarak kaydedilir.

Faiz giderleri ve faiz gelirleri
Madde 104 -
Kamu idarelerinin başka kamu idarelerinden, yurt içindeki veya yurt dışındaki mali kuruluşlardan veya devletlerden yaptıkları borçlanmalar dolayısıyla tahakkuk eden faizler ilgili oldukları dönemlere gider yazılır. Kamu idarelerinin başka kamu idarelerine, yurt içinde veya yurt dışındaki mali kuruluşlara veya devletlere verecekleri borçlar dolayısıyla tahakkuk eden faiz gelirleri ilgili oldukları dönemlere gelir kaydedilir.

Sübvansiyonlar ve transferler
Madde 105 -
Sübvansiyon Devlet tarafından işletmelere üretim miktarı, birimi veya mal veya hizmetin değeri esas alınarak yapılan karşılıksız cari ödemelerdir. Transfer ise kamu idarelerince diğer kamu idarelerine veya bireylere nakit, mal, hizmet veya diğer bir varlık şeklinde karşılıksız olarak yapılan giderlerdir.

Kamu idarelerince mal ve hizmet üreten işletmelere üretim, satış, ithalat, ihracat veya üretim aşamalarında yapılan sübvansiyonlar faaliyet hesapları içinde açılacak ilgili hesaplara; bir kamu idaresinden doğrudan hane halkına veya kar amacı olmayan kuruluşlara, diğer kamu idarelerine, başka devletlere veya uluslararası kuruluşlara yapılan karşılıksız cari veya sermaye transferleri, bu transferlerden yararlanan kişi veya kuruluşlar gösterilecek şekilde faaliyet hesapları içinde bu amaçla oluşturulacak hesaplara kaydedilir ve raporlanır.

Sosyal yardımlar
Madde 106 -
Devlet tarafından nüfusun tamamını veya belli bir kesimini sosyal risklerden korumak amacıyla yapılan, sağlık hizmetleri ödemesi, işsizlik ödeneği, hastalık ve malullük yardımları, aile ve çocuk yardımı, emeklilik aylığı veya ölüm yardımı gibi belli bir sosyal güvenlik şemsiyesi altında veya dışında yapılan nakdi ve ayni yardımlar faaliyet hesapları içinde bu amaçla oluşturulacak hesaplara kaydedilir ve raporlanır.

Mübadele işlemlerinden sağlanan gelirler
Madde 107 -
Malların takas yoluyla satışı, karşılık olarak hizmet gördürülmesi ve başka kamu idarelerine ait varlıkların kullanımı gibi faaliyet ve işlemlerden sağlanan gelirler işlem günündeki rayiç değerleri ile kaydedilir. Bu işlemler sırasında mübadeleye konu mal ve hizmetler arasında para ile ölçülebilen farklılıklardan doğan kazanç ve kayıplar da işlem günündeki rayiç değerleri ile kaydedilir.

İç imkanlarla yaratılan varlıklar
Madde 108 -
Kamu idarelerinin bizzat kendi imkanları ile ürettikleri ve ekonomik bakımdan değer ifade eden varlıklar ve bunların üretimi için yapılan giderler işlem tarihindeki maliyet bedeli üzerinden ilgili varlık ve gider hesaplarına kaydedilir. Kamu idarelerinin kendi tüketimleri için ürettikleri ve uzun süreli kullanıma veya ticarete konu olmayacak varlıklar da rayiç değerleri ile muhasebeleştirilir.

Yatırım amaçlı varlık edinimleri
Madde 109 -
Kira veya sermaye geliri veya bunların her ikisini elde etmek amacıyla edinilen ve kısa dönemde satış veya diğer işlemlere konu edilmesi düşünülmeyen yatırım amaçlı varlıklar maliyet bedeli ile kaydedilir. Yatırım amaçlı edinilen duran varlıklar da benzer diğer varlıklar gibi işlem görür.

Mali varlıklar ve sınıflandırılması
Madde 110 -
Mali varlıklar kasadaki nakit, banka hesaplarındaki mevcutlar, verilen borçlardan dolayı alacaklar, senet, tahvil ve benzeri menkul varlıklar, mali türevler, bir sözleşmeden doğan alacağı ifade eden haklar ve hesaplarda kayıtlı alacaklar gibi maddi varlıkların dışındaki her türlü değerleri kapsar. Mali varlıklar kaynaklarına ve türlerine göre sınıflara ayrılarak kaydedilir ve raporlanır.

Mali olmayan varlıklar ve sınıflandırılması
Madde 111 -
Mali olmayan varlıklar, bir üretim süreci sonunda ortaya çıkan ve zaman içinde tekrarlanarak bir yıldan fazla kullanılabilen binalar ve yapılar, makine ve ekipman ve diğer maddi duran varlıkları kapsayan maddi duran varlıkları; üretim veya yönetim hizmetlerinde kullanılmak veya satış amacıyla edinilen stratejik stoklar ile madde ve malzemeler, üretim aşamasında olan veya üretim aşamaları tamamlanmış ve satış veya tüketilmek üzere elde bulundurulan mallar gibi diğer varlıkları kapsayan stok hesaplarını; değerli taşlar ve metaller, sanat eserleri, antikalar ve mücevherat gibi öncelikli amaç üretim sürecinde kullanılmak veya tüketilmek olmayan taşınır varlıkları; arsa, arazi, yer altı varlıkları, diğer doğal olarak ortaya çıkan varlıklar ile patent, yazılım ve şerefiye gibi hakları kapsayan üretilmemiş maddi olmayan varlıklardır.

Stoklar maliyet bedeli ile ilgili stok hesaplarına kaydedilirler. Kullanıldıklarında veya tüketildiklerinde gider hesabına, satıldıklarında ise ilgili varlık hesaplarına kaydedilerek stok hesaplarından düşülür. Maliyet bedeli stokların depolanacağı yere getirilmesi için yapılan bütün giderleri kapsar. Stoklar, değerli taşlar ve metaller, sanat eserleri ve antikalar gibi taşınır varlıklar ve üretilmemiş maddi olmayan varlıklar rayiç değerleri ile değerlenir ve raporlanır.

Mali olmayan varlıklar, maddi duran varlıklar, stoklar, taşınır değerli varlıklar ve üretim dışı elde edilen varlıklar olarak sınıflandırılır. Maddi duran varlıklar, konut, konut dışıyapılar gibi binalar ve yapıları; stoklar, stratejik amaçlarla tutulan stoklar ile madde ve malzemeler, üretim sürecindeki mallar, mamul mallar, satış amacıyla alınan mallar gibi diğer stokları; taşınır değerli varlıklar, öncelikli amaç olarak üretim sürecinde veya tüketim için kullanılmak üzere elde edilmeyen ve stok değer olarak elde bulundurulan değerli taşlar ve metaller, antikalar ve mücevherat gibi varlıkları; üretim dışı elde edilen varlıklar, arsa ve araziler, petrol, doğal gaz ve kömür gibi yer altı rezervleri ile patent, kiralama, satın alınan şerefiye gibi maddi olmayan üretilmemiş duran varlıkları kapsar.

Maddi duran varlıklar ve kayıt değerleri
Madde 112 -
Maddi bir duran varlık, kamu idaresi lehine ekonomik fayda yaratacak olması ve maliyetinin güvenilir bir şekilde ölçülebilmesi durumunda muhasebeleştirilir. Gerek yatırım ve gerekse kullanım amacıyla edinilen maddi duran varlıklar maliyet bedeli ile muhasebeleştirilir. Maddi duran varlıkların maliyet bedeli alış bedeline, vergi, resim ve harçlar ile diğer doğrudan giderlerin ilave edilmesi suretiyle bulunur. Alım ve satım işlemlerinde yapılan indirimler veya herhangi bir nedenle alış bedeli üzerinden yapılan iadeler, alış bedelinden düşülür. Genel yönetim giderleri ve varlığın elde edilmesi veya kullanılabilir duruma getirilmesi ile doğrudan ilişkilendirilmeyen giderler maliyet bedeline ilave edilmez.

Maddi duran varlıkların ayrılmaz parçaları ve teferruatı ilgili maddi duran varlıkla birlikte değerlendirilir.

Edinilen bir maddi duran varlık için bir maliyet yüklenilmemiş ise varlık rayiç değeri ile muhasebeleştirilir. Varlığın rayiç değeri bilinemiyorsa benzer bir varlığın rayiç değeri esas alınır.

Sanat eserleri sigorta değerleri veya takdir edilen değerlerinde veya sigortalanmamaları veya değer takdir edilmemesi durumunda sembolik bir değer ile
değerlendirilir.

Gelecekte kullanım değeri kalmayan ve bir fayda beklenilmeyen maddi duran varlıklar kayıtlardan çıkarılır ve mali raporlara hurda değerleri ile yansıtılır. Hurda
değerleri olmayan varlıklar mali tablolarda gösterilmez.

Maddi duran varlıklara sonradan yapılan harcamalar
Madde 113 -
Maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı arttıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyet ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edilir ve amortisman hesaplamasında dikkate alınır. Bunların dışında maddi duran varlıklar için hesaplanan normal bakım ve onarım harcamaları gibi her türlü maliyet gider olarak kaydedilir.

Maddi olmayan duran varlıklar ve kayıt değerleri
Madde 114 -
Maddi olmayan duran varlık, mal veya hizmet üretiminde veya ediniminde kullanılmak veya üçüncü kişilere kiraya verilmek veya idari amaçlar için kullanılmak üzere elde tutulan, fiziki özü bulunmayan ve parasal kalem olmayan marka, isim, bilgisayar yazılımı, telif, patent, sınai ve işletme hakları gibi kalemlerdir. Maddi olmayan bir duran varlığın maliyeti o varlığın satın alındığı veya üretildiği sırada yapılan nakit veya nakit benzeri harcama veya varlığın elde edilmesi için verilen kıymetlerin rayiç değeridir.

Maddi olmayan bir duran varlık elden çıkarıldığı, kullanımı veya satışından hiçbir ekonomik fayda beklenilmediği zaman hesaplardan çıkarılır.

Amortisman uygulaması ve yeniden değerleme
Madde 115 -
Bu Yönetmelik kapsamına dahil kamu idarelerince muhasebe sistemine dahil edilen varlıklardan amortismana ve yeniden değerlemeye tabi olanlar Bakanlıkça belirlenen esas ve usullere göre amortismana ve yeniden değerlemeye tabi tutulur. Varlıkların amortisman ve yeniden değerlemeye esas alınacak değeri maliyet bedelidir. Ancak, yeniden değerlemeye tabi tutulmuş olan varlıklar için amortisman hesaplamasına esas alınacak değer yeniden değerleme sonucu ortaya çıkan değerdir. Bir varlık için yapılan harcamaların, varlığın iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin arttırılması sonucunu doğurması dolayısıyla o varlığın değerinde de artış ortaya çıkarsa amortisman hesaplaması varlığın yeni değeri üzerinden yapılır.

Arazi, yapım aşamasındaki sabit varlıklar, varlıkların elde edilmesi için verilen avans ve krediler ve sanat eserleri dışında kalan varlıklar amortisman uygulamasına tabidir. Bir varlığın amortismana tabi değeri, faydalanılacak ömrüne sistemli bir biçimde dağıtılır. Amortisman tutarı gider olarak muhasebeleştirilir. Bir varlığın kullanımından elde edilebilecek ekonomik fayda tüketildikçe, bu tüketimi yansıtabilmek amacıyla varlığın defter değeri amortisman gideri uygulanarak azaltılır.

Değerleme, mali yıl sonu veya ara dönemler itibariyle yapılır. Değerlemede, değerleme tarihindeki birikmiş amortismanlar varlığın brüt defter değerinden indirilir ve varlık bulunan net tutar üzerinden yeniden değerlenir.
 

Bir varlığın defter değerinin değerleme sonucunda artması halinde, artış tutarı faaliyet hesapları içinde yer alan gelirler hesabının değer değişimleri alt hesabına kaydedilir. Bir varlığın defter değeri değerleme sonucunda azaldığında, düşüş tutarı faaliyet hesapları içinde yer alan giderler hesabının değer değişimleri alt hesabına kaydedilir.

Amortismana tabi varlıkların kullanım sürelerinin değişmesi
Madde 116 -
Amortismana tabi varlıkların kullanım süreleri belli aralıklarla yeniden gözden geçirilir ve eğer kullanım süreleri başlangıçta yapılan tahminden kayda değer şekilde farklı ise, amortisman hesaplama süresi mevcut ve gelecek dönemleri içerecek şekilde yeniden belirlenir.

Değer ve miktar değişimleri
Madde 117 -
Mali ve mali olmayan varlıkların raporlama dönemlerinde değerlemeye tabi tutulmaları sonucunda; fiyat değişmelerinden dolayı ortaya çıkan artış ve azalışlar değer değişimi, borçların ve alacakların silinmesi veya azaltılması (sermaye transferi sayılanlar hariç), varlıkların hacim, sayı gibi miktarlarında meydana gelen artış ve azalışlar miktar değişimidir. Bu şekilde ortaya çıkan kazanç ve kayıplar faaliyet hesapları grubunda açılacak hesaplara kaydedilir. Bu şekillerde ortaya çıkan kazanç ve kayıpların öz kaynakları nasıl etkilediği bilançonun dip notlarında açıklanır.

Kayıt zamanı
Madde 118 -
Ekonomik değer yaratıldığında, dönüşüme uğradığında, takasa konu edildiğinde, el değiştirildiğinde veya yok edildiğinde muhasebeleştirilir. Bir ekonomik değerin kaydı karşılıklı iki veya daha fazla birimi ilgilendiriyorsa gerekli muhasebe kayıtları ilgili birimlerce karşılıklı olarak ve aynı raporlama döneminde yapılır.

Gayri safilik ilkesi
Madde 119 -
Gelir ve giderler, herhangi bir düzenleme veya standart ile aksi kararlaştırılmadıkça, netleştirilmeden kaydedilir. Ancak, gelir ve giderlere ilişkin olarak hatalı işlemlerden dolayı iade veya tahsili gereken miktarlar toplam gelir ve giderlerden düşülerek ilgili hesaplara kaydedilir.

Çift giriş sistemi ve karşılıklı işlemlerin muhasebesi
Madde 120 -
Bu Yönetmelik kapsamındaki kamu idarelerinin muhasebe sistemleri çift giriş sistemine dayanır. Genel yönetime dahil iki kamu idaresi ile kamu idareleri ile diğer birimler arasındaki işlemler her iki tarafı da kapsayacak şekilde muhasebeleştirilir. Bir taraf için öz kaynakta azalış veya artışa neden olan bir işlem diğer taraf için öz kaynakta artış veya azalışa neden olur.

Muhasebe işlemi
Madde 121 -
Bir kamu idaresinin başka bir kamu idaresi veya diğer üçüncü kişilerle olan karşılıklı ekonomik ilişkileri veya kamu idaresinin kendi içinde muhasebe işlemi olarak değerlendirilmesi ve raporlanması gereken ve para cinsinden ifade edilebilen her türlü işlem muhasebe işlemidir.

Muhasebe işlemi ya karşılıklı yükümlülük doğuran mübadele ilişkisi, bir mal veya hizmetin karşılıksız olarak başka bir kuruma veya diğer üçüncü kişilere devri anlamına gelen transfer şeklinde ya da kamu idaresinin kendi içinde muhasebe işlemi olarak değerlendirilmesi gereken ve para cinsinden ifade edilebilen amortisman hesaplanması, yeniden değerleme yapılması, stratejik stokların kullanılması ve benzeri şekillerde gerçekleşir.

Kayıt düzeni ve kayıt düzeltmesi
Madde 122 -
Kamu idarelerinin muhasebe işlemlerinden sorumlu birimleri muhasebe işlemlerini oluş sırasına göre düzenli olarak ve numaralandırarak kaydeder. Her muhasebe kaydı bir muhasebe belgesine dayanır. Muhasebe belgesinde muhasebe kaydının niye yapıldığını açıklayan yeteri kadar bilgi bulunur. Eğer yapılmış bir kaydın düzeltilmesi gerekiyorsa düzeltme belgesinde düzeltmenin kim tarafından ve ne zaman yapıldığı gösterilir. Eğer düzeltme yeni bir muhasebe kaydı şeklinde yapılıyorsa düzeltmeye ilişkin nedenler belgeyi inceleyenlerin kolayca anlayacağı şekilde belgelendirilir.

Şartlı bağış ve yardımlar
Madde 123 -
Şartlı bağış ve yardımlar alındıklarında, kullanılacakları amaçlarda harcanmak üzere ilgili hesaplara kaydedilir ve faaliyet hesapları ile ilgilendirilmez. Bunların kullanılması sonucu Devlet adına tescil edilmesi gereken bir varlık yaratılmış ise söz konusu varlık o günkü rayiç değeri ile muhasebeleştirilir.

Taahhütler ile garantilerin kaydı ve değerlemesi
Madde 124 -
Kamu idarelerinin tüm taahhütleri ile Devlet adına verilen garantiler nazım hesaplarda izlenir ve bunlara ilişkin kayıt sistemi oluşturulur.

Kamu idarelerinin giriştikleri birden fazla yılı kapsayan taahhütler ile Devlet adına verilen garantiler raporlama dönemlerinde değerlemeye tabi tutulurlar ve raporlama tarihindeki rayiç değerleri ile bilançolarda gösterilir ve bilanço dip notlarında bunlar için yeterli açıklamaya yer verilir.

Taahhütlerin kayda alınma ve raporlanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.

SEKİZİNCİ BÖLÜM
Genel Yönetimin Kapsamı ve Raporlama Birimi

Genel yönetim kapsamında sayılma kriteri
Madde 125-
Bir yönetsel birimin genel yönetim kapsamında sayılabilmesi için o birimin esas olarak pazar dışı mal ve hizmet üretiyor olması, yönetim ve fiyat
politikalarının Devlet tarafından belirlenmesi ve esas olarak Devlet tarafından finanse ediliyor olması gerekir.

Eğer bir kuruluş esas olarak pazar için mal ve hizmet üretmek üzere kurulmuş ise, bu kuruluşa zarar veya görev zararı, bir alacaktan kısmen veya tamamen vazgeçilmesi gibi adlar altında yapılan karşılıksız yardımlar sermaye transferidir. Esas olarak pazar dışı mal ve hizmet üretmek ve sunmak üzere oluşturulan bir kuruluş faaliyet giderlerinin yüzde elli veya fazlasını vergiler hariç kendi satış gelirleri ile karşılıyor ise bu kuruluş kar elde etmek amacıyla kurulmuş bir kamu şirketi sayılır ve genel yönetim kapsamının dışında sınıflandırılır. Pazar dışı mal ve hizmet üretmek üzere oluşturulan bir kuruluş, faaliyet giderlerinin en az yüzde elli veya fazlasını bağlı veya ilgili olduğu kamu idaresinden aldığı fonlarla karşılıyorsa bu kuruluş pazar dışı mal ve hizmet üreten ve kar amacı olmayan bir kamu şirketi sayılır ve genel yönetim kapsamının içinde yer alır.

Mal ve hizmet üreten bir kamu kuruluşunun yüzde elli kriterine göre genel yönetim kapsamına dahil edilmesi veya çıkarılması en az üç yıllık faaliyet sonuçları dikkate alınarak belirlenir. Bir faaliyet döneminden diğerine, satış hasılatlarının maliyetlerin yüzde ellisi ve fazlasını karşılaması veya yüzde ellinin altına düşmesinde ortaya çıkan küçük ölçekli değişiklikler bir kuruluşun yeniden sınıflandırılmasını gerektirmez.

Raporlama birimi
Madde 126 -
Ülkede yerleşik her kamu idaresi bir raporlama birimidir. Kamu idareleri yasama, yürütme ve yargı alanlarında belli kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi konusunda yetki ve sorumluluk verilen ve bunun için kendilerine belli bir kamu kaynağı tahsis edilen yönetim birimleridir. Genel bütçeye dahil kamu idareleri bu Yönetmeliğin uygulanmasında tek bir raporlama birimi sayılır. Ancak bu genel bütçeye dahil kamu idareleri için ayrı raporlar hazırlanmasına engel değildir. 

Bağlı kuruluşlar muhasebesi ve raporların birleştirilmesi
Madde 127 -
Kamu idarelerine doğrudan bağlı ve kamu idarelerinin denetimi altında bulunan ve bağlı oldukları kamu idarelerine ekonomik fayda sağlayan genel yönetim kapsamına dahil edilmesi gereken kuruluşlar da bu Yönetmelikte belirlenen muhasebe standartlarını ve kurallarını uygular. Bağlı kuruluşların mali raporları ilgili idarelerin mali raporlarına dahil edilerek raporlanır. Raporların birleştirilmesinde, ilgili kamu idaresi ile bağlı kuruluş arasındaki karşılıklı borç ve alacak doğuran mali işlemler arındırılır. Bu raporlara kamu idarelerinin kontrolü altında bulunmayan gelirler, giderler, varlıklar ve yükümlülükler dahil edilmez.

Türkiye'de yerleşik sayılma
Madde 128 -
Türkiye`nin ekonomik ve siyasi sınırları içinde bulunan bütün kamu idareleri ile fiziksel olarak başka ülkelerin sınırları içinde yerleşmiş olsalar bile Türkiye'deki kamu idarelerinin yabancı ülkelerle ilişkilerini sürdürmek, ülkeyi temsil etmek veya barış sağlamak gibi amaçlarla yabancı ülke sınırları içinde kurulmuş veya geçici olarak görevlendirilmiş temsilcilikler, birlikler ve misyonlar Yönetmeliğin uygulanmasında Türkiye`de yerleşik sayılır.

DOKUZUNCU BÖLÜM
Muhasebe ve Kurumsal Çevre

Yöneticilerin sorumluluğu
Madde 129-
Yönetsel ve raporlama amaçlarına uygun ve etkin bir muhasebe sisteminin oluşturulmasını sağlamak üzere muhasebe birimlerinin ve kamu idarelerinin yöneticileri;
1) İşlemlerin sistemli olarak ve zamanında muhasebeleştirilmesi, yeterli güvenlikte ve banka hesap raporlarının karşılaştırılmasını sağlayan etkin bir defter sisteminin oluşturulması,
2) Bütün gider ve gelir işlemlerinin hesaplara aynı metodoloji ile kaydedilmesi,
3) Net olarak tanımlanmış kavramlar ve belgelere dayalı bir muhasebeleştirme
sürecinin kurulması,
4) Mali raporlar ve tabloların düzenli olarak hazırlanması,
5) Bütçe ödeneklerinin her aşamada kaydı ve kullanımını izleyecek bir sistemin oluşturulması,
6) Mali raporların dipnotlarında muhasebe politikalarının belirtilmesi ve bilgilerin doğru yorumlanmasını sağlayacak yeterli detayda açıklamaların yer alması,
7) Borçlar ve mali yükümlülükler ile ileride yükümlülük doğurabilecek taahhüt ve garantilerin kaydı, izlenmesi ve kamuoyuna açıklanması, konularında gerekli tedbirleri alır.

Muhasebe memurlarının nitelikleri ve sorumlulukları
Madde 130 -
Kamu idarelerinde mali işlemlerin kaydı, mali raporların hazırlanması ve birleştirilmesi görevlerini yürütecek memurların muhasebe ve mali istatistiklerin oluşturulması konularında bilgili olması ve her türlü müdahaleden bağımsız çalışması esastır. Bu görevleri yürütecek olan memurlar muhasebe kayıtlarının belirlenen standartlara ve yöntemlere uygun olarak ve zamanında yapılmasından sorumludur.

Yönetmelikte belirlenen görevleri kamu idarelerinde yürütecek memurlara, bilgi ve becerilerinin arttırılması ve yaptıkları işlerden sorumlu tutulabilmeleri için, gerekli ve yeterli ön eğitim verilir. Bu eğitimler belirli aralıklarla tekrarlanarak memurların bilgi ve becerilerinin güncel kalması sağlanır.

İşlemlerin belgeye dayanması
Madde 131 -
Bütün muhasebeleştirme işlemlerinin kanıtlayıcı belgelere dayandırılması zorunludur. Kanıtlayıcı belgeler muhasebe kaydının yapıldığı muhasebe fişi ile muhasebe fişinin hazırlanmasını gerektiren diğer belgelerden oluşur.

Defter ve belge düzeni
Madde 132 -
Bu Yönetmeliğin ve bu Yönetmeliğe uygun olarak hazırlanacak özel yönetmeliklerin uygulanması sırasında kayıt, denetim, kontrol ve takip açısından standart bir belge düzeninin oluşturulması için gerekli defterler, belgeler ve muhasebeleştirme fişleri ilgili kamu idarelerinin görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir. Kamu idareleri, bunların dışında kendi iç ihtiyaçları doğrultusunda ilave belgeler oluşturup kullanabilirler.

Muhasebe sistemleri ve raporların standartlara uygunluğunun denetlenmesi
Madde 133 -
Kapsama dahil tüm kamu idarelerinin muhasebe işlemlerinin ve hazırlanan raporların bu Yönetmelikte belirtilen esaslar ile genel kabul görmüş
uluslararası muhasebe ilkelerine uygun olarak yapılıp yapılmadığı Bakanlık tarafından denetlenebilir.

Kesin hesap
Madde 134 -
Kapsama dahil kamu idarelerinin bir bütçe ve muhasebe döneminin uygulama sonuçlarını gösteren kesin hesapları bütçelerindeki sınıflandırmaya uygun olarak muhasebe sistemindeki kayıtlardan çıkarılır. Kamu idarelerinin kesin hesapları ilgili mevzuatında belirlenen usul ve esaslara uygun olarak yetkili organların denetim ve bilgisine sunulur.

ONUNCU BÖLÜM
Diğer Hükümler

Tereddütlerin giderilmesi
Madde 135 -
Bu Yönetmeliğin uygulanması sırasında doğacak tereddütler Bakanlıkça giderilir.

Geçici Madde 1 - Kamu idarelerince, Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce elde edilmiş olan duran varlıklar 2007 yılı başına kadar değerlemesi yapılarak kayıtlara dahil edilir.

Bu varlıkların değerleme ve kayıtlara dahil edilme yöntemlerine ilişkin esaslar Bakanlıkça belirlenir.

Geçici Madde 2- (Ek: 5/1/2005-2005/8387 K.)
Yönetmeliğin "Yürürlük" başlıklı 136 ncı maddesinde yer alan ve bu Yönetmeliğin genel ve katma bütçeli idareler dışında kalan kapsama dahil diğer kamu idarelerinde 1/1/2005 tarihinden itibaren yürürlüğe gireceğine ilişkin hükmü, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kanunun 49 ve 50 nci maddelerine göre yapılacak düzenlemeler yürürlüğe girinceye kadar ertelenmiştir.

Yürürlük
Madde 136 -
Sayıştay'ca incelenen bu Yönetmelik, genel yönetim tanımına dahil genel ve katma bütçeli idarelerde 1/1/2004 tarihinden, kapsama dahil diğer kamu idarelerinde 1/1/2005 tarihinden itibaren yürürlüğe girer.

Yürütme
Madde 137 -
Bu Yönetmelik hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.






Bakanlık Ana Sayfa | Bakanlık Birimleri | Kültür ve Turizm Bakanlığı Etik Komisyonu | Webmail | Personel Sorgulama

Bu site Kültür ve Turizm Bakanlığı Bilgi Sistemleri Daire Başkanlığı tarafından hazırlanmıştır.